Distilleren

Ik wilde het eerst alleen maar hebben over likeur maken maar .........................

likeur maken zonder alcohol is natuurlijk niet mogelijk.
We kunnen alcohol zo kopen bij de slijter maar dat is voor een hobbyist te kostbaar.
Wat doen we dan als we al meer dan 20 jaar wijn maken en je bovendien alles wel wilt proberen.
Je klikt op internet "alcohol maken " of "distilleren" aan en alles blijkt mogelijk.

Onthoud wel dat distilleren of stoken nog steeds illegaal is en dus verboden .

Ik adviseer dan ook niemand om het eens uit te proberen.
Het is net zoals bij wiet kweken : je kunt er alles voor kopen maar het mag niet.
Zo is het ook met alcohol maken : je kunt er alles voor kopen maar het mag niet.

Ik wil wel wat vertellen over likeur maken en hoe je zelf eventueel alcohol zou kunnen maken en
hoe je een keteltje zou kunnen bouwen.
Het wordt niet ingewikkeld want er zijn voldoende goede sites die ik met plezier nog
wel zal vermelden.
Omdat ik toch een site heb draaien over mijn tuin en wijnavonturen sluit dit daar wel bij aan dacht ik.
In het begin van mijn wijnperiode experimenteerde ik al met een mislukte suikerbietenwijn
en een omgebouwde fluitketel.

de korte brug met het verloop naar de koeler

Al tijdens de eerste keer distilleren kwamen de gebreken boven en het schreeuwde om verbetering.
Het geval was instabiel en er kwamen lekken te voorschijn op de zwakste plaatsen.
Op de site van Nol de Brouwer - die ik nog wel zal noemen - vond ik iets waar ik ook naar toe wilde.
Een koperen pijp van 54 mm en uit een stuk, hoe kwam ik daar aan en wat zou dat wel niet kosten ?
Bij een schroothandelaar lagen er genoeg en de prijs viel ook mee.
Ik moest dus weer gaan "verbouwen ".
Ik zaagde de bocht en de brug van mijn oude kolom af en soldeerde die in de nieuwe.
Ik moest een nieuwe rubber stop bestellen bij van Rein waar de thermometer in paste en die op de kolom ging.
De thermometer is belangrijk om de verschillende soorten alcohol te kunnen scheiden.

Nu moest ik nog een nieuwe kraag maken om onderaan mijn kolom te solderen.
Ik zaagde een stukje koperen pijp open en klopte dat met geduld mooi plat.
Na het aftekenen maakte ik met de decoupeerzaag alles op maat, gaatjes aftekenen en boren en het was klaar.
Het ging niet zo gemakkelijk als ik het hier even vertel.
Het solderen aan mijn kolom viel tegen maar lukte uiteindelijk toch, ik kon weer stoken.

Voordat mijn nieuwe kolom werkte liep ik tegen een zo goed als nieuwe inmaakketel aan voor 7 euro.
Dat had ik eerder gezien en waarom weer niet alles aangepast.
Je begrijpt het natuurlijk al, ik had het gezien bij Nol.
Het aanpassen ging best goed maar ik moest een dikke RVS plaat maken aan de binnenkant van het
deksel dat van kunststof was.
Ik kon nu in een keer mijn wijn weg stoken waar ik anders 3 keer over deed.
Het resultaat is hetzelfde als bij mijn eerste keteltje, 82 % maar wel veel tijdwinst.

links :

mijn nieuwe kolom op
het oude keteltje,
wat een pijp
op beide foto's ontbreekt
de koeler,
op de koeler kom ik nog terug

rechts :

            mijn nieuwe installatie die
            voorlopig ? zo wel zal blijven

            na 2 keer er mee gewerkt
            te hebben mag ik tevreden
            zijn

Iets over het distilleren.
Distilleren betekent eigenlijk druppelen maar ik merkte wel dat hoe groter de hoeveelheid stookwijn in de
ketel is het toch aardig snel kan gaan lopen.
De thermometer is zeker voor een beginnend stoker een onmisbaar iets.
Ik heb tijdens het uitoefenen van mijn beroep als banketbakker altijd veel met thermometers gewerkt.
Bij distilleren komt de thermometer boven in de kolom of op de brug.
Het principe van distilleren is eigenlijk heel eenvoudig.
De diverse alcoholsoorten en het water hebben een verschillend kookpunt.
Water weten we allemaal heeft een kookpunt van 100 oC.
Verschillende soorten alcohol beginnen al te verdampen bij 20,2 oC.
Voor ons zijn 2 soorten alcohol belangrijk ook al zijn er meerdere.
Het gaat om methylalcohol en ethylalcohol.
Ik maak het niet te ingewikkeld en voor ons is het belangrijkste dat we alle alcohol die uit onze koeler
loopt tot 65 oC opvangen om weg te gooien, dit is namelijk methylalcohol en giftig.
Als we distilleren van uitsluitend suikerbeslag, dus geen vruchten, krijgen we geen of nauwelijks methylalcohol.
Gebruiken we beslag van pectinerijke vruchten zoals appels - peren en pruimen dan krijgen we veel methylalcohol.
Stoken we dus een appelwijn weg dan kan er veel methylalcohol uitkomen.
Zijn de pectine's bij het maken van de wijn al verwijderd of af gebroken dan zal dat minder zijn.
Ik vind en meerdere met mij dat alles tot 65 - 70 oC verwijderd moet worden.
Bij een suikerbeslag kan deze eerste alcohol wel bij een volgend brouwsel gevoegd worden.
Het is allemaal niet zo moeilijk.

Hoe doe ik het.
Ik zet mijn brander klaar met de ketel er op, vul mijn ketel en steek het vuur aan op de hoogste stand.
Vervolgens zet ik mijn kolom er op en sluit alles dampdicht af.
Mijn koeler wordt vervolgens aangesloten en laat het water er alvast doorlopen zodat de lucht er uit is.
Een bouwtekening van een koeler vind je onder ketelbouw op de site : www.home.zonnet.nl/nvvoorst/distilleren_frame.htm
Het duurt erg lang bij een ketel met 22 liter eer deze op temperatuur is.
Terwijl mijn ketel steeds warmer wordt nummer ik 5 schone flessen met de nummers 1 t/m 5.
Na een dik half uur begint de thermometer eindelijk op te lopen.
Ik laat dan het koelwater zachtjes lopen.
Spoedig komen de eerste druppels en de thermometer staat rond de 68 - 70 oC.
Ik vang nu de eerste 100 - 150 cc op en doe die in een aparte fles, deze alcohol is niet lekker en
kan men beter ergens anders voor gebruiken.
Ik draai het vuur laag en probeer de temperatuur zo lang mogelijk rond de 75 - 80 o C te houden.
Na enkele keren distilleren krijg je daar handigheid in en gaat het vanzelf.
Ik stookte tot heden steeds suikerbeslag.

Als de druppels sneller gaan vallen proef ik regelmatig mijn product.
Ik dacht dat dik 80 % in mijn mond zou branden maar het valt met een vingertje wel mee.
Op een gegeven moment proef je dat de alcohol echt zoet smaakt, dan is het goed.
Ik vang 200 - 250 cc op en meet dit iedere keer voordat ik het in een fles doe.
De beste alcohol zegt men komt tussen 70 en 84 o C uit de koeler.
Ik doe de alcohol in genummerde flessen in volgorde van opvangen, ik zet meteen het % er op.
Ik blijf opvangen tot 35 % en doe deze laatste fles bij een volgend brouwsel.

Dit is mijn dunne goed afleesbare thermometer die door een rubber stop bovenin de kolom gaat.

De hydrometer of densimeter geeft het SG van de vloeistof aan.
Hiermee kan men zien hoeveel suiker een vloeistof bevat, dit is belangrijk bij het gistingsproces.

Het maken van de stookwijn
Dynamiet
Het maken van een speciale stookwijn gebeurt op dezelfde manier als het maken van gewone wijn.
Het is eigenlijk gemakkelijker omdat het alleen maar gaat om de alcohol die er in komt.
Gewone wijn moet ook nog te drinken zijn en liefst nog lekker ook.
Tegenwoordig zijn er veel soorten "snelle " gist die in 24 of 48 uur een stookwijn produceren.
Ik heb ze allemaal nog niet uitgeprobeerd maar dat komt nog wel.
Wel werkte ik wat keren met Dynamiet.
Het is niet zo explosief dan de naam doet denken.
Er zit een goede duidelijke Nederlandse gebruiksaanwijzing bij.
Ik was er wel en niet over tevreden.
Het gaf een mooie wijn die uit zichzelf in een mum van tijd helder was en stookklaar.
De 7 tot 9 dagen die ze op de verpakking vermelden kloppen niet, ook het alcoholpercentage klopt niet.
Men kan met 6 kg suiker geen 17 % halen, daar is 7,2 kg voor nodig.
Bij mij duurde het minstens 3 weken bij een constant geregelde temperatuur.
Ik heb verschillende keren gesleuteld aan de temperatuur maar kwam niet onder de 3 weken.
Iemand deskundig ?, dan hoor ik dat graag om het uit te proberen.

Alcotec 8 super Turbo
Deze gist heeft veel weg van de vorige maar er zijn toch enkele verschillen.
8 Kg suiker wordt in 5 dagen omgezet naar ongeveer 20 % alcohol, volgens de verpakking.
Ik ben het hier weer niet mee eens omdat voor 20 % alcohol veel meer suiker nodig is.
Geadviseerd wordt de temperatuur van de gisting op 24 oC. te houden.
Ook bij deze gist krijgt men 25 liter stookwijn.
Groot voordeel van beide Turbo-gisten is dat de suiker niet 20 minuten gekookt moet worden met
citroenzuur om een beter vergistbare suiker te krijgen.
De suiker moet alleen opgelost worden in warm water.
De temperatuur van 24 oC is gunstig in koudere periodes.
Ik vind de gisting perfect en inderdaad in 5 dagen tijd is alle suiker vergist.
In dezelfde reeks zijn nog meer soorten zoals : Alcotec 6 - Alcotec 24 Turbo - Alcotec Vodka Star Turbo.
De laatste is een tragere gist.

Dan kun je natuurlijk nog zelf een eigen stookwijn maken.
Daarvoor kun je stookgist kopen die je met voedingszout en citroenzuur bij de suiker/water
oplossing voegt.
Ik zal onderaan enkele zaken noemen die goed gesorteerd zijn in dit soort artikelen.
Een starter maken is wel aan te raden, dat kun je lezen op mijn wijnpagina "zelf wijn maken "
Ik denk echter dat die methode uiteindelijk duurder en trager zal zijn dan een pakket Turbo gist.

Klaren of helder maken.
Is de stookwijn uitgegist dan laten we alles een dag staan en hevelen de wijn van de gist af.
Voor dat we kunnen distilleren moet de gist er uit want die geeft een bijsmaak aan de alcohol.
Hiervoor kan men een klaringsmiddel gebruiken van Alcotec, dat werkt prima.
Voeg eerst zakje A toe en roer voorzichtig door de wijn.
Na 2 uur roer je zakje B er rustig door en laat het 24 uur staan, 48 uur mag ook.
Dan is de wijn helder en ligt de gist onder in het vat.
Nu voorzichtig afhevelen en het is klaar om te distilleren, kosten 1 euro.

Tot zo ver het maken van stookwijn.
Je kunt ook brandewijn of jonge jenever gebruiken om likeur te maken.
Hieronder enkele sites die interessant zijn om te bekijken, ook al ga je niet distilleren.

Ook nog enkele sites die zowat alles verkopen voor het zelf maken van :
Wijn - bier - likeur - kaas - yoghurt - zuurkool enz. - enz.
Ook alle kruiden zijn in gedroogde vorm te koop.
Voor de likeurbereiding heeft men vele - vele extracten en concentraten.
De recepten staan op de flesjes vermeld.
Je kunt via internet bestellen en hebt het binnen enkele dagen in huis.

www.vanrein.nl
http://www.brouwmarkt.nl/ [ van Gelder]

Met beide heb ik goede ervaringen.

In de zomer wil ik experimenteren met vers fruit en alcohol, vooral aardbeien en frambozen
ben ik benieuwd naar als ik die tot likeur verwerk.
Mijn ervaringen hiermee zal ik ook hier vermelden.
Mogelijk maak ik van mijn aardbeien en bananenwijn nog wel een esprit.
Dat is een kleurloze vloeistof met de smaak van genoemd fruit.
Je kan dus likeur maken met extracten van o.a. van Rein [zie adres hierboven ]
Hij heeft b.v. :
Safari - Amaretto - Apfelkorn - Pisang Ambon - Cassis - Bessenjenever - Tia Maria - Baileys
Citroenjenever - Rum - Jonge jenever enz. enz.

Dit is wat ik voorlopig kwijt wilde over distilleren, ik vul dit later aan met nieuwe ervaringen.
Er zijn veel sites die dieper ingaan op het distilleren maar niet iedereen is daar in geïnteresseerd.
Ook zijn er veel boeken over geschreven maar ze komen allemaal op hetzelfde neer.

http://members.lycos.nl/distilleren/
http://www.home.zonnet.nl/nvvoorst/distilleren_frame.htm
www.waarwoontwillem.nl/distillator_maken.htm

Ik heb deze ketel uitgeprobeerd en ben meer dan tevreden.
Aangezien ik niet van plan ben veel te stoken staat bij mij nu alles op een laag pitje.
Ik ben tevreden omdat ik toch dit weer voor elkaar heb gekregen en dat stemt
mij nog het meest gelukkig.
Ik heb al eerder gezegd dat ik geen zuipschuit ben maar meer een genieter van een zelf gemaakt wijntje.
Achteraf moet ik toegeven dat distilleren wel erg gemakkelijk is.
Als je stookt met een suikerbeslag is de kans op methylalcohol heel klein.
10 juli 2008
Bij jaren later doorlezen van deze tekst kwam ik tot de ontdekking dat ik iets mis.
Bij het in gebruik nemen van mijn nieuwe kolom van 54 mm heb ik deze gevuld met
uitgekookte RVS pannensponzen.
Door deze vulling in de kolom krijg ik alcohol van 90 - 92 %.
Door de weerstand van deze vulling valt meer water terug in de ketel.
Dit is niet mijn eigen idee maar afkomstig van Nol de Brouwer en ik gebruik dit systeem al jaren.

Hier nog een stukje wat ik vond op internet en waar ik helemaal achter sta.

Veiligheid

* Stoken is een leuke hobby maar je zal niet de eerste zijn waar de keuken of zolder ontploft is,
neem dus je veiligheid in acht!
* Werk schoon,ordelijk en rustig, bezint eer ge begint.
* Alcohol boven 40% is brandbaar.
* Als je brand krijgt, blussen met een blusser of met een emmer zand.
Nooit met water!
* Bij het stoken geen damp laten ontsnappen, naden dus afdichten.
* Je koelwater onder de 40 graden Celsius houden.
* Goed ventileren in de ruimte waar je stookt.
* De ketel nooit vullen met alcohol van 45% of hoger.
* De ketel niet verder vullen dan 65 - 75 %.
* Tijdens het stoken in de buurt blijven en opletten.
* Neem een goede gasbrander met vlambewaking (vlam uit = gas uit).
* Wees voorzichtig met overtappen/gieten van sterke alcohol.
* Drink geen sterke alcohol boven de 45% , stoer doen hoort niet bij een stoker.
* en ..................... stoken is en blijft verboden !

Denk na en gebruik je verstand.

NAAR BOVEN

april 2006
Ik heb toch mijn weckketel weer afgedankt en vervangen door een ander keteltje.
Het werd me aangeboden en eigenlijk was er weinig werk aan, hoewel RVS wel hard is.

links

de bovenzijde van de ketel
waarop mijn bestaande
kolom is gemonteerd
met rvs boutjes.

                                    rechts

          de nadien ingebouwde
          inwendige koeler waarbij
          het koelwater afkomstig is
          van de normale koeler.
          deze interne koeler
          functioneert het best
          als ze geplaatst is dicht
          bij de brug.

Alcotec 48 dual Turbo
Een andere Turbo gist is zoals je hiernaast ziet Alcotec 48.
Deze gist zou in 48 uur 6 kg suiker omzetten tot ongeveer 14 % alcohol.
Zelfs 8 kg suiker in 22 liter water zou na 5 dagen ongeveer 20 % alcohol opleveren.
Ik heb deze gist uitgeprobeerd en ben toch tevreden.
De alcoholpercentages kloppen natuurlijk niet maar het is een goede gist.
De alcohol die het oplevert is goed dat ruik je al tijdens het gistingsproces.
Met 8500 gram suiker had ik in 10 dagen een stookwijn van ongeveer 17 %.
Ik experimenteer graag met iets nieuws om een beter eindresultaat te krijgen.
Dat kan zijn door met de temperatuur te spelen of met de suiker.
Deze gist zou zonder waterslot moeten vergisten maar daar ben ik het voorlopig niet mee eens.
Ik maak meer dan 20 jaar wijn en heb wel wat inzicht in het gistingsproces.
De temperatuur ligt bij deze gist tussen de 20 en 30 oC en dat is gunstig voor in de zomer.
De beste temperatuur ligt rond de 25 oC.
Ik ga voorlopig verder met deze gist.

Met deze meter meet men de alcohol, evenals de hydrometer is het een spindel die in een
met vloeistof gevulde cilinder wordt geplaatst.
Ze moeten op ooghoogte worden afgelezen.

links :

mijn eerste bouwsel en ik was er
best trots op
bovenop de thermometer

rechts :

             hier compleet met koeler
             deze was zo lang geworden dat
             mijn ketel op een bankje moest

             dit keteltje leverde mij
             direct al het resultaat op
             van 82 % alcohol

Mijn verhaal, maar laat ik er bij zeggen dat ik geen zuipschuit ben.
Al een dikke 20 jaar maak ik zelf wijn omdat ik over voldoende druiven en fruit beschik en wel
een liefhebber ben van een wijntje.
Ik wil dan ook 's zomers meer gaan doen met mijn kersen - bessen - aardbeien en frambozen in
combinatie met alcohol zoals b.v. likeuren.
Ik beschouw het als een uitbreiding van mijn hobby zelf wijn maken.
Toen ik dacht voldoende te weten over verantwoord distilleren ging ik van start.
Mijn eerste plannen waren om te beginnen met een snelkookpan wat ik gezien had op internet.
Hoe kom je zo goedkoop mogelijk aan een snelkookpan ?

Ik had het geluk tegen een kapotte close-in boiler aan te lopen en ik wist inmiddels dat daar een mooi
koperen keteltje in zat van 10 liter.
Het slopen viel wel tegen en het schoonmaken van de ketel nog meer, het was 30 jaar oud.
In het begin vond ik het te groot maar ik wist toen niet dat het achteraf te klein zou zijn.
Dat kwam ook eerlijk gezegd omdat er max. 7 liter in mocht en ik iedere keer 8 boutjes los moest
draaien - leegmaken - vullen en weer vastdraaien en dat was best veel werk.

Het keteltje had een ronde bodem en ik moest iets verzinnen om het op mijn brander te kunnen zetten.
Met dat beetje dat ik kan lassen maakte ik toch een mooie standaard waar de brander onder ging.
Nu begon het solderen wat ik gelukkig ook zelf kon.
Ik had nog wat koperen pijp van 28 mm liggen en begon met goede moed.
Intussen had ik gelezen dat een hoge kolom beter was dan een korte dus dan maar hoog.

koperen ketel uit close-in boiler. de helm was gemaakt van een huls uit de W.O. 2