Laatste update: 8 april 2004       


















Tot begin jaren '90 kende bijna niemand het land Georgië. Als sovjetrepubliek wisten de meeste mensen niet beter dan dat het een soort provincie van Rusland was. In 1991 viel de Sovjet-Unie uiteen en werd het land onafhankelijk. Georgië kwam op de kaart te staan en de inwoners geloofden dat Georgië spoedig een welvarend Europees land zou worden. Dit was helaas niet het geval. Het enige waarmee Georgië de kranten haalde waren binnenlandse gewapende conflicten, politieke onrust en corruptie.
           Eind vorig jaar was Georgië weer volop in het nieuws. Sjevardnadze werd afgezet en opnieuw hopen de Georgiërs op een stralende toekomst. De televisie en de kranten besteden weer aandacht aan het land, maar het overheersende beeld dat uit de reportages naar voren komt is er een van een arm, onrustig, hopeloos land. Er is in Georgië echter zoveel meer. Deze site neemt u mee op een reis door het andere Georgië.





Inhoud van deze pagina:
  1. Kaartje van Georgië
  2. Een klein beetje geschiedenis
  3. Karakterschets van de Georgiër
  4. Interessante plaaten
  5. Een paar Georgische woordjes
  6. Tenslotte: waarom er zoveel mooie vrouwen in Georgië zijn





Kaartje van Georgië



Naar boven





Een korte geschiedenis van Georgië

Het vruchtbare land van Georgië is altijd zeer in trek geweest bij verschillende volkeren. Daarom wordt de geschiedenis van Georgië gekenmerkt door voortdurende oorlogvoering. Met name Turkse, Armeense en Perzische stammen hebben het de Georgiërs flink moeilijk gemaakt. Pas later, in de 18e eeuw tijdens Catharina de Grote, werd er ook met de Russen gevochten. Vechten zit de Georgiërs in het bloed. Het is veelzeggend dat Georgiërs elkaar groeten met het woord gamardzjoba, "aan jou de overwinning".

Georgië is al sinds jaar en dag christelijk. Zowel de Armenen als de Georgiërs claimen dat zij als eerste het christendom als staatsgodsdienst hebben ingevoerd. Ze gaan zelfs zo ver dat ze zichzelf "de eerste christenen" noemen. Neutrale historici zijn echter van mening dat de Armenen in het jaar 301 de eerste waren. Georgië was in 337 een goede tweede. Waarschijnlijk werd in Georgië het christendom ingevoerd onder druk van buurland Armenië, maar daar willen Georgiërs niets van weten. Probeer een Georgiër er ook niet van te overtuigen dat het Georgische schrift is afgeleid van het Armeense. Zo zijn er nog vele meningsverschillen tussen Armenië en Georgië. Dat gaat zelfs zover dat sommige Armeniërs beweren dat Stalin eigenlijk een Armeniër was. Voor de goede vrede kan je het beste in alle gevallen je gespreksgenoot gelijk geven. Nog beter is om er een toost op te drinken.

David de Bouwer

Georgië beleefde zijn hoogtijdagen in de 11e en 12e eeuw, met name onder David de Bouwer ("Davit Achmasjenebeli" 1089-1125) en Koningin Tamara (1159-1213). David de Bouwer maakte een einde aan de verdeeldheid van Georgië en heroverde veel gebiedsdelen die eerder door Turkse stammen waren ingenomen. Zo heroverde hij Tbilisi en het koninkrijk Kacheti. Onder zijn leiding werd Georgië machtig en welvarend. Voordat David de troon besteeg was de stad Gori niets meer dan een fort dat waarschijnlijk in de 7e eeuw is gebouwd en dat nog steeds hoog boven het centrum uittorent. In 1123 stichtte David er de stad. Ook nu nog staat David symbool voor de veerkracht en macht van Georgië. Niet voor niets is er in opdracht van Sjevardnadze midden in het centrum van Tbilisi een standbeeld van hem geplaatst, hiernaast afgebeeld.



Davids werk werd voortgezet door diens achterkleindochter, koningin Tamara. De officiële titel van Koningin Tamara weerspiegelt haar macht in die tijd: "Tamara Bagrationi, Uitverkorene van God, Koningin van de Abchaziërs, Georgiërs, Rans, Kachetiërs en Armeniërs, Sjeik van Shirvan en Sjeik van de Sjeiks, Heerseres van het Oosten en het Westen". Tijdens haar heerschappij nam de welvaart zodanig toe dat men over Georgië sprak als "het land waar de boeren leven als edelen, de edelen als prinsen, en de prinsen als koningen." In deze tijd werd ook het hoogtepunt van de Georgische literatuur geschreven: "De ridder in het pantervel" van Sjota Roestaveli (ca. 1200). Dit is een heldendicht, opgedragen aan koningin Tamara. Iedereen in Georgië kent het. De belangrijkste straat in Tbilisi, waar ook het eerder genoemde beeld van David de Bouwer staat, is naar hem vernoemd.

Na de dood van Tamara volgde een moeilijke periode, waarin Georgië te maken kreeg met steeds weer andere bezetters. Vanaf 1783 kreeg Georgië te maken met de Russen. Hier was overigens niet echt sprake van een bezetting. Er werd een verdrag gesloten met Catharina de Grote, omdat Georgië liever onder de heerschappij van de christelijke Russen stond dan onder de Turken of de Perzen. Rusland zou uiteindelijk tot de dag van vandaag invloed uit blijven oefenen op Georgië. Dit tot ongenoegen van velen. Er is altijd sprake geweest van een soort minachting jegens de Russen. Een gevleugelde uitspraak is "Toen de Russen nog door het woud dwaalden, waren wij de bijbel aan het vertalen" (in het Russisch rijmt het beter).

Overigens was de sovjettijd nog niet eens zo heel beroerd voor Georgië. Het land was weliswaar zeer afhankelijk van Moskou, maar er was wel spake van grote welvaart. Georgië was de rijkste en relatief de meest onafhankelijke republiek van de Sovjet-Unie: er waren altijd groenten, vruchten en wijn in overvloed, Tbilisi was toonaangevend op het gebied van de mode ("het Parijs van de Sovjet-Unie") en de Georgische Zwarte zeekust was de favoriete vakantieplek van de partijbonzen. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is van deze welvaart niets meer over en is het een van de armste gebieden van de voormalige Sovjet-Unie.

Behalve overheersing van buitenaf heeft Georgië ook gedurende heel zijn geschiedenis te maken gehad met binnenlandse conflicten. Het Georgische volk bestaat eigenlijk uit heel veel verschillende bevolkingsgroepen, elk met zijn eigen taal, cultuur, muziek, keuken en soms ook godsdienst. Ook nu nog zijn er grote spanningen, met name in Abchazië en Zuid-Ossetië, waar begin jaren '90 bloedige burgeroorlogen hebben plaatsgevonden. Ook in Adjarië zijn de spanningen sinds het aftreden van Sjevardnadze toegenomen. Als gevolg van de burgeroorlogen hebben vele duizenden vluchtelingen hebben overal in Georgië hun onderkomen gevonden in oude, vervallen hotels.



Naar boven





Karakterschets van de Georgiër

Pirosmani God was al het land van de aarde aan het verdelen aan de volkeren. De Georgiërs waren echter veel te laat; een aantal families waren bij elkaar te gast en natuurlijk werd er een groot banket georganiseerd. Ze hadden tot laat gegeten, gedronken en gezongen. Toen ze later bij God kwamen had die alle aarde al verdeeld over de volkeren. Toen ze hem vertelden dat ze een feest hadden gehouden en daarom te laat waren gekomen glimlachte God en gaf hen het laatste stukje aarde, het stuk dat hij voor zichzelf had gereserveerd. Zo is het gekomen dat de Georgiërs het allermooiste stukje van de aarde bewonen.

Dit traditionele Georgische verhaal is bijna een perfecte karakterschets van de Georgiërs. Het bevat de volgende kernwoorden: familie, godsdienst, het vaderland, gastvrijheid, eten en drinken, kunst en het lot. Op een gemiddelde feestavond wordt op al deze zaken een toost uitgebracht, misschien met uitzondering van "het lot".






Familie
Familie is voor de Georgiër enorm belangrijk. Misschien heeft dit te maken met de moeilijke omstandigheden waarin de Georgiërs hebben moeten leven. Op je familie kun je altijd terugvallen. Er is altijd groot respect voor elkaar en de afstand tussen jongeren en ouderen in de familie lijkt kleiner te zijn dan bij ons. In gezelschappen staan kinderen altijd centraal en krijgen zeer veel aandacht, wellicht meer dan goed voor ze is. Georgiërs zijn niet alleen individuen, maar in belangrijke mate ook representanten van hun familie. Ten allen tijde moet de familie-eer hoog worden gehouden en de leden oefenen altijd een zeer sterke controle op elkaar uit, vooral als het gaat om de partnerkeuze.

Godsdienst
Vrijwel alle Georgiërs zijn christelijk en komen regelmatig in de kerk. Met name na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie heeft de religie weer een belangrijke plaats ingenomen in het dagelijkse leven van de meeste mensen. Hierbij krijg ik af en toe wel de indruk dat Georgiërs over het algemeen meer "religieus" zijn dan "gelovig". De eigen Georgisch-orthodoxe kerk vormt een zeer sterk bindmiddel en neemt een centrale plaats in in de Georgische maatschappij.

Het vaderland
Ook op het vaderland wordt veelvuldig getoost. In de geschiedenis is al gebleken dat Georgië zeer veel te maken heeft gehad met buitenlandse overheersing. Een Georgiër is trots op zijn vaderland en ten allen tijde bereid om het te verdedigen.

Gastvrijheid
"De gast is een zendeling van God", "Wee de dag dat een Georgiër zich niet in de schulden steekt om een gast te ontvangen" of "Een Georgiër dient zelfs zijn grootste vijand goed te onthalen als die op bezoek komt". Dit zijn gevleugelde uitspraken in het Georgisch en, hoe overdreven ze ook klinken, Georgiërs zijn inderdaad extreem gastvrij. Met name buitenlandse gasten worden zeer royaal onthaald en kan soms zelfs als beknellend worden ervaren.

Eten en drinken
Bij gastvrijheid hoort natuurlijk een goed gevulde tafel. Het land is zeer vruchtbaar en het klimaat is uitstekend voor landbouw en veeteelt. Hierdoor is er een zeer groot aanbod aan verschillende producten en is de keuken zeer veelzijdig. Elke streek heeft zijn eigen, vaak eeuwenoude gerechten en zijn eigen wijn. Georgiërs staan bekend als goeie koks. Ook in Russische restaurants in Nederland werken vaak Georgische koks en op het menu staan meestal ook Georgische gerechten. Overigens is de keuken niet alleen het terrein van vrouwen. Ondanks het vrij traditionele rollenpatroon worden sommige gerechten altijd door mannen klaargemaakt, vooral vleesgerechten.

Kunst
Georgië heeft een sterke muziektraditie, met name wat betreft meerstemmige zang. Iedereen zingt graag en de meeste mensen zijn ook heel muzikaal. De etnische verscheidenheid van Georgië komt ook tot uiting in de muziek: elke streek heeft een grote hoeveelheid liederen en een eigen muziektraditie. Overigens blijft deze muziektraditie niet alleen beperkt tot zang: het land heeft ook vele beroemde muzikanten voortgebracht en relatief veel mensen beheersen een instrument, vaak op vrij hoog niveau. Ook op andere gebieden zijn Georgiërs erg talentvol: de Russische filmindustrie werd (wordt?) beheerst door Georgische acteurs en regisseurs, hetzelfde telt voor theater en dans. Dansen en acteren zit misschien wel een beetje in het bloed: Georgiërs zijn geenszins verlegen en zijn zeer temperamentvol en expressief. Andere gebieden waarop Georgiërs uitblinken zijn schaken, dammen en worstelen.

Het lot
Georgiërs zijn fatalisten. In mijn inleiding schreef ik dat er nooit op "het lot" getoost wordt, maar uit diezelfde toosten blijkt vaak wel het rotsvaste geloof in het lot. Met name wat betreft de sociale en economische situatie van het land betreft is iedereen ervan overtuigd dat hun vaderland een gouden toekomst te wachten staat. Alles komt goed en Georgië zal weer snel herstellen en spoedig net zo welvarend zijn als Nederland. Men lijkt nauwelijks te beseffen dat de mensen daar zelf ook een rol in spelen. "Het lot" is ook in zekere zin een godsdienstig begrip: men gaat ervan uit dat God de mensen gunstig gezind is en dat hij ervoor zal zorgen dat alles goed komt.


Naar boven





Interessante plaatsen


Hieronder een korte beschrijving van een aantal plaatsen die zeer de moeite waard zijn om te bezoeken. Ik heb me beperkt tot plaatsen die dichtij Tbilisi liggen en goed te bezoeken zijn als dagtrip vauit de hoofdstad. Natuurlijk heeft het land veel meer te bieden dan alleen deze plaatsen. Voor de avontuurlijke reiziger is Georgië een Walhala: een prachtige natuur, bergen,zee en zeer veel bezienswaardigheden. Daarbij is het een relatief onbekend land met een slechte infrastructuur. Er valt nog van alles te ontdekken dat nog niet in de reisgidsen staat. Van massatoerisme is geen sprake Overigens neemt het aantal bezoekers wel flink toe sinds Saakasjvili aan de macht is gekomen. Vooral Nederlanders weten steeds meer de weg naar Georgië te vinden.

De onderstaande beschrijvingen zijn zeer beknopt en het is geenszins mijn bedoeling om een compleet beeld te geven van de gebieden. De geïnteresseerde lezer zal er zelf heen moeten gaan om het land met eigen ogen te aanschouwen.

tbilisiTbilisi
Tbilisi is de hoofdstad van het land. Veruit de meeste mensen wonen in deze stad (ongeveer anderhalf miljoen van de vijf miljoen inwoners), hier bevindt zich ook het regeringscentrum, alle belangrijkste instellingen en hier is het meeste werk. De stad wordt in het midden verdeeld door de rivier Mtkvari, die ook door Gori stroomt. Het hart van de stad wordt gevormd door de Roestavelistraat. Hier zijn de duurste winkeltjes en restaurants en flaneren de mensen. Een groot probleem vormt het toenemende wegverkeer. Gelukkig heeft Tbilisi, net als alle voormalige sovjetsteden, een uitstekend metrosysteem. Een van de mooiste plekjes is de oude stad, met karakteristieke huizen met houten balkons aan de voorkant. Op de foto ziet u de Sioni-kathedraal, de belangrijkste kerk in Tbilisi en de plek waar Ilya II, de patriarch van de Georgische kerk, zijn zetel heeft.

In de provincie is niet iedereen even gek op Tbilisi vanwege de drukte, de corruptie van de regeringsinstellingen en het onpersoonlijke stadsleven. Sommigen gaan zelfs zover te zeggen dat "Tbilisi niet Georgië is". Tot mijn grote teleurstelling heb ik ook moeten constateren dat je de afgelopen jaren steeds meer op je hoede moet zijn voor zakkenrollerij.

Klik hieronder voor prachtige foto's van Tbilisi:
Panorama's van Tbilisi.
Kerken en huizen.
Markten in Tbilisi.


Kacheti
Kacheti is de meest oostelijke provincie van Georgië, niet ver van Tbilisi. Het staat bekend om zijn natuurschoon, de vele architectuurmonumenten, maar vooral om zijn wijn. Door het warme, vochtige klimaat en de vruchtbare bodem is het de perfecte plaats om druiven te verbouwen. Volgens insiders kan je, als je op een feest geen wijn meer wil en beleefd wil afslaan, behalve "Ik mag van de dokter geen alcohol" en "Ik heb een maagzweer" en ook zeggen: "Ik kom net uit Kacheti". Dat zegt genoeg. De hoofdstad van Kacheti is Telavi. Kacheti was vroeger een machtig koninkrijk en in Telavi zetelde de koning. Zijn paleis is nog steeds te bezichtigen. Het is slechts een van de duizenden bezienswaardigheden in de provincie.

Voor foto's van Kacheti, klik hier.

Mtscheta met op de achtergrond de Djvarikerk Mtscheta
Mtscheta is een klein stadje op 20 kilometer van Tbilisi op de weg richting Gori. Op deze plek komen de twee belangrijkste rivieren van Georgië samen. Mtscheta was de hoofdstad van het Georgische rijk van 300 v.Chr. tot 500 n.Chr. Hier nam in 337 koning Mirian van Georgië het christendom aan en kerstende Georgië. Hij vernietigde alle heidense vereringsplaatsen en bouwde er christelijke kerken voor in de plaats. Nu zijn er niet meer zoveel plaatsen die ons herinneren aan die goeie ouwe tijd. Wel is er een kathedraal uit de 11e eeuw die volgens de overlevering is gebouwd op de plaats waar Mirian een van zijn houten kerken heeft gebouwd. Iets verderop is een kloostercomplex met onder andere een kapel, ook uit de 4e eeuw. Op de foto zie je een deel van de kloostermuur met op de achtergrond de Djvarikerk.

De Djwarikerk
Vlakbij Mtscheta, aan de andere kant van de rivier, bevindt zich hoog boven de stad een kerk uit de zesde eeuw. Dit is een van de belangrijkste bezienswaardigheden van Georgië. De kerk is getuige geweest van vele moeilijke perioden in de Georgische geschiedenis en heeft vele bezetters gekend. Vanuit de kerk is er een schitterend uitzicht over Mtscheta, de rivieren en de omringende bergen.

Voor prachtige foto's van Mtscheta en de Djvarikerk, klik hier.


Gori
Gori is een klein stadje met ongeveer 65.000 mensen. De stad op zich heeft niet al te veel bezienswaardigheden. De grote trekpleister is het geboortehuisje van Stalin en het museum. Verder is er nog een eeuwenoude burcht, vanwaar je een mooi uitzicht hebt over de stad. Het is, na Tbilisi een prettige, rustige provinciestad en een goede uitvalsbasis voor bezoekjes aan Oeplistiche en Ateni.

Oeplistiche
Ongeveer 7 kilometer van Gori ligt Oeplistiche, een zeer goed bewaard gebleven middeleeuwse stad met huizen uitgehouwen uit de rotsen. In de grottenwoningen moeten tijdens David de Bouwer en Tamara zo'n 20.000 mensen hebben gewoond. Op de top van de rots staat de Driekerkenbasiliek, die dateert uit de 9e eeuw.

Ateni
Een kilometer of tien van Gori ligt Ateni. In een prachtige omgeving, omringd door wijngaarden, ligt hier de 7e-eeuwse Atenikerk. Dit is vrijwel een kopie van de djwarikerk, maar dan in een heel andere omgeving. Deze plek is vanuit Gori makkelijk te bereiken als je beschikking hebt over een auto. De kans dat je hier buitenlandse toeristen tegen zal komen is zeer gering.


Naar boven





Een paar Georgische woordjes

Zoals gezegd zijn Georgiërs uitermate trots op hun cultuur en hun taal. Helaas is die taal voor ons niet al te toegankelijk. Het Georgisch maakt deel uit van de ibero-kaukasische taalgroep en ligt ver weg van de Indo-europese talen zoals het Nederlands: de letters lijken in niets op de onze, de woorden idem dito, het Georgisch heeft klanken die wij nauwelijks kunnen voortbrengen en ook de grammatica vertoont weinig overeenkomsten met Europese taalsystemen. Waarschijnlijk wordt het daarom des te meer gewaardeerd als bezoekers een klein beetje hun best doen om een aantal woordjes te leren, als blijk van respect voor de taal. Om goede sier te maken moet je eigenlijk de volgende woordjes kennen:

Gegroet! - Gamardjoba
Tot ziens - Nachwamdis
Makkelijker te onthouden is het informele: Abba-hè ("doei"). Als oudere mensen dit woord gebruiken om afscheid te nemen zal dit misschien tot enige hilariteit leiden.
Bedankt - Madlobt
Hoe gaat het? - Roogorachar?
Met mij gaat het goed - kargad
Goed - Kargi
Lekker! - Gemriëli

De beklemtoonde letters zijn onderstreept. Nogmaals: het is zeer de moeite waard om deze woordjes te kennen. In het vliegtuig heeft u alle tijd om ze uit het hoofd te leren.

Om een of andere reden laten Georgiërs heel veel woorden eindigen op -ie. Dit geldt ook voor buitenlandse namen. U moet dus niet vreemd opkijken als ze achter uw naam een -ie zetten. Zo wordt Jan "Jannie", Kees "Keessie", etc. Dit zijn geen verkleinwoordjes. Verkleinde woordjes eindigen in het Georgisch op -iko ("Janniko" en "Keesiko"). In het Georgisch klinkt dit zeer informeel en heeft het een affectieve bijklank.



Naar boven


Tenslotte: waarom er zoveel mooie vrouwen in Georgië zijn

Heel lang geleden woonde er in India een rijke Maharadja. Die had een nieuw paleis laten bouwen en wilde er een harem stichten. Hij stelde een regiment soldaten samen om naar Europa te trekken. Daar moesten zij de mooiste vrouwen selecteren en die meenemen naar het nieuwe paleis van de Maharadja om zo de harem te bevolken met de schoonsten van de schoonsten. Het regiment vertrok naar Europa en in ieder land verzamelden zij de prachtigste vrouwen. Die werden meegevoerd tot er naar de mening van de commandant voldoende schoonheden bijeen waren gebracht. Het regiment trok weer uit Europa op weg naar India om de buit aan de Maharadja aan te bieden. Maar onderweg kwam het bericht dat de Maharadja overleden was. Het regiment besloot daarop de vrouwen vrij te laten. En het toeval wilde dat dit nu juist in Georgië gebeurde.

Naar boven

Reactie mailen? Klik hier...