Tot begin jaren '90 kende bijna niemand het land Georgië. Als sovjetrepubliek wisten de
meeste mensen niet beter dan dat het een soort provincie van Rusland was. In 1991 viel de
Sovjet-Unie uiteen en werd het land onafhankelijk. Georgië kwam op de kaart te staan
en de inwoners geloofden dat Georgië spoedig een welvarend Europees land zou worden.
Dit was helaas niet het geval. Het enige waarmee Georgië de kranten haalde waren
binnenlandse gewapende conflicten, politieke onrust en corruptie.
Eind vorig jaar was
Georgië weer volop in het nieuws. Sjevardnadze werd afgezet en opnieuw hopen de
Georgiërs op een stralende toekomst. De televisie en de kranten besteden weer aandacht
aan het land, maar het overheersende beeld dat uit de reportages naar voren komt is er een van
een arm, onrustig, hopeloos land. Er is in Georgië echter zoveel meer. Deze site neemt
u mee op een reis door het andere Georgië.
God was al het land van de aarde aan het verdelen aan de volkeren. De Georgiërs waren
echter veel te laat; een aantal families waren bij elkaar te gast en natuurlijk werd
er een groot banket georganiseerd. Ze hadden tot laat gegeten, gedronken en gezongen. Toen ze later bij
God kwamen had die alle aarde al verdeeld over de volkeren. Toen ze hem vertelden dat ze een
feest hadden gehouden en daarom te laat waren gekomen glimlachte God en gaf hen het laatste
stukje aarde, het stuk dat hij voor zichzelf had gereserveerd. Zo is het gekomen dat de
Georgiërs het allermooiste stukje van de aarde bewonen.
Dit traditionele Georgische verhaal is bijna een perfecte karakterschets van de Georgiërs.
Het bevat de volgende kernwoorden: familie, godsdienst, het vaderland, gastvrijheid,
eten en drinken, kunst en het lot. Op een gemiddelde feestavond wordt op al deze zaken een toost
uitgebracht, misschien met uitzondering van "het lot".
Familie
Familie is voor de Georgiër enorm belangrijk.
Misschien heeft dit te maken met de moeilijke omstandigheden waarin de Georgiërs
hebben moeten leven. Op je familie kun je altijd terugvallen. Er is altijd groot
respect voor elkaar en de afstand tussen jongeren en ouderen in de familie lijkt kleiner te
zijn dan bij ons.
In gezelschappen staan kinderen altijd centraal en krijgen zeer veel aandacht, wellicht meer dan goed voor ze is.
Georgiërs zijn niet alleen individuen, maar in belangrijke mate ook representanten van hun
familie. Ten allen tijde moet de familie-eer hoog worden gehouden en de leden oefenen altijd een zeer sterke
controle op elkaar uit, vooral als het gaat om de partnerkeuze.
Godsdienst
Vrijwel alle Georgiërs zijn christelijk en komen regelmatig in de kerk. Met name na het
uiteenvallen van de Sovjet-Unie heeft de religie weer een belangrijke plaats ingenomen in het
dagelijkse leven van de meeste mensen. Hierbij krijg ik af en toe wel de indruk dat Georgiërs
over het algemeen meer "religieus" zijn dan "gelovig". De eigen Georgisch-orthodoxe kerk vormt een zeer sterk bindmiddel en neemt een centrale plaats in in de Georgische maatschappij.
Het vaderland
Ook op het vaderland wordt veelvuldig getoost. In de geschiedenis is al gebleken dat
Georgië zeer veel te maken heeft gehad met buitenlandse overheersing. Een Georgiër is
trots op zijn vaderland en ten allen tijde bereid om het te verdedigen.
Gastvrijheid
"De gast is een zendeling van God", "Wee de dag dat een Georgiër zich niet in de
schulden steekt om een gast te ontvangen" of "Een Georgiër dient zelfs zijn grootste vijand
goed te onthalen als die op bezoek komt". Dit zijn gevleugelde uitspraken in het Georgisch en, hoe
overdreven ze ook klinken, Georgiërs zijn inderdaad extreem gastvrij. Met name buitenlandse gasten worden zeer royaal onthaald en kan soms zelfs als beknellend worden ervaren.
Eten en drinken
Bij gastvrijheid hoort natuurlijk een goed gevulde tafel. Het land is zeer vruchtbaar
en het klimaat is uitstekend voor landbouw en veeteelt. Hierdoor is er een zeer groot aanbod
aan verschillende producten en is de keuken zeer veelzijdig. Elke streek heeft zijn eigen,
vaak eeuwenoude gerechten en zijn eigen wijn. Georgiërs staan bekend als goeie koks.
Ook in Russische restaurants in Nederland werken vaak Georgische koks en op het menu staan
meestal ook Georgische gerechten. Overigens is de keuken niet alleen het terrein van vrouwen.
Ondanks het vrij traditionele rollenpatroon worden sommige gerechten altijd door
mannen klaargemaakt, vooral vleesgerechten.
Kunst
Georgië heeft een sterke muziektraditie, met name wat betreft meerstemmige zang. Iedereen
zingt graag en de meeste mensen zijn ook heel muzikaal. De etnische verscheidenheid van Georgië
komt ook tot uiting in de muziek: elke streek heeft een grote hoeveelheid liederen en een eigen
muziektraditie. Overigens blijft deze muziektraditie niet alleen beperkt tot zang: het land heeft
ook vele beroemde muzikanten voortgebracht en relatief veel mensen beheersen een instrument, vaak
op vrij hoog niveau. Ook op andere gebieden zijn Georgiërs erg talentvol: de Russische
filmindustrie werd (wordt?) beheerst door Georgische acteurs en regisseurs, hetzelfde telt voor
theater en dans. Dansen en acteren zit misschien wel een beetje in het bloed: Georgiërs zijn
geenszins verlegen en zijn zeer temperamentvol en expressief. Andere gebieden waarop Georgiërs
uitblinken zijn schaken, dammen en worstelen.
Het lot
Georgiërs zijn fatalisten. In mijn inleiding schreef ik dat er nooit op "het lot" getoost
wordt, maar uit diezelfde toosten blijkt vaak wel het rotsvaste geloof in het lot. Met name wat
betreft de sociale en economische situatie van het land betreft is iedereen ervan overtuigd dat
hun vaderland een gouden toekomst te wachten staat. Alles komt goed en Georgië zal weer snel
herstellen en spoedig net zo welvarend zijn als Nederland. Men lijkt nauwelijks te beseffen dat
de mensen daar zelf ook een rol in spelen. "Het lot" is ook in zekere zin een godsdienstig begrip:
men gaat ervan uit dat God de mensen gunstig gezind is en dat hij ervoor zal zorgen dat alles goed
komt.
Hieronder een korte beschrijving van een aantal plaatsen die zeer de moeite waard zijn om te bezoeken. Ik heb me beperkt tot plaatsen die dichtij Tbilisi liggen en goed te bezoeken zijn als dagtrip vauit de hoofdstad. Natuurlijk heeft het land veel meer te bieden dan alleen deze plaatsen. Voor de avontuurlijke reiziger is Georgië een Walhala: een prachtige natuur, bergen,zee en zeer veel bezienswaardigheden. Daarbij is het een relatief onbekend land met een slechte infrastructuur. Er valt nog van alles te ontdekken dat nog niet in de reisgidsen staat. Van massatoerisme is geen sprake Overigens neemt het aantal bezoekers wel flink toe sinds Saakasjvili aan de macht is gekomen. Vooral Nederlanders weten steeds meer de weg naar Georgië te vinden.
De onderstaande beschrijvingen zijn zeer beknopt en het is geenszins mijn bedoeling om een compleet beeld te geven van de gebieden. De geïnteresseerde lezer zal er zelf heen moeten gaan om het land met eigen ogen te aanschouwen.
Tbilisi
Tbilisi is de hoofdstad van het land. Veruit de meeste mensen wonen in deze stad (ongeveer
anderhalf miljoen van de vijf miljoen inwoners), hier bevindt zich ook het regeringscentrum, alle
belangrijkste instellingen en hier is het meeste werk. De stad wordt in het midden verdeeld door de
rivier Mtkvari, die ook door Gori stroomt. Het hart van de stad wordt gevormd door de
Roestavelistraat. Hier zijn de duurste winkeltjes en restaurants en flaneren de mensen. Een groot
probleem vormt het toenemende wegverkeer. Gelukkig heeft Tbilisi, net als alle voormalige
sovjetsteden, een uitstekend metrosysteem. Een van de mooiste plekjes is de oude stad, met
karakteristieke huizen met houten balkons aan de voorkant. Op de foto ziet u de Sioni-kathedraal, de belangrijkste kerk in Tbilisi en de plek waar Ilya II, de patriarch van de Georgische kerk, zijn zetel heeft.
In de provincie is niet iedereen even gek op Tbilisi vanwege de drukte, de corruptie van de
regeringsinstellingen en het onpersoonlijke stadsleven. Sommigen gaan zelfs zover te zeggen dat "Tbilisi
niet Georgië is". Tot mijn grote teleurstelling heb ik ook moeten constateren dat je de afgelopen jaren steeds meer op je hoede moet zijn voor zakkenrollerij.
Kacheti
Kacheti is de meest oostelijke provincie van Georgië, niet ver van Tbilisi. Het staat
bekend om zijn natuurschoon, de vele architectuurmonumenten, maar vooral om zijn wijn. Door het
warme, vochtige klimaat en de vruchtbare bodem is het de perfecte plaats om druiven te verbouwen.
Volgens insiders kan je, als je op een feest geen wijn meer wil en beleefd wil afslaan, behalve
"Ik mag van de dokter geen alcohol" en "Ik heb een maagzweer" en ook zeggen: "Ik kom net uit
Kacheti". Dat zegt genoeg. De hoofdstad van Kacheti is Telavi. Kacheti was vroeger een machtig koninkrijk en in Telavi zetelde
de koning. Zijn paleis is nog steeds te bezichtigen. Het is slechts een van de duizenden bezienswaardigheden
in de provincie.
Mtscheta
Mtscheta is een klein stadje op 20 kilometer van Tbilisi op de weg richting Gori. Op deze plek
komen de twee belangrijkste rivieren van Georgië samen.
Mtscheta was de hoofdstad van het Georgische rijk van 300 v.Chr. tot 500 n.Chr. Hier nam in 337
koning Mirian van Georgië het christendom aan en kerstende Georgië. Hij
vernietigde alle heidense vereringsplaatsen en bouwde er christelijke kerken voor in de plaats.
Nu zijn er niet meer zoveel plaatsen die ons herinneren aan die goeie ouwe tijd. Wel is er
een kathedraal uit de 11e eeuw die volgens de overlevering is gebouwd op de plaats waar Mirian
een van zijn houten kerken heeft gebouwd. Iets verderop is een kloostercomplex met onder andere
een kapel, ook uit de 4e eeuw. Op de foto zie je een deel van de kloostermuur met op de
achtergrond de Djvarikerk.
De Djwarikerk
Vlakbij Mtscheta, aan de andere kant van de rivier, bevindt zich hoog boven de stad een kerk uit
de zesde eeuw. Dit is een van de belangrijkste bezienswaardigheden van Georgië. De kerk is
getuige geweest van vele moeilijke perioden in de Georgische geschiedenis en heeft vele bezetters
gekend. Vanuit de kerk is er een schitterend uitzicht over Mtscheta, de rivieren en de omringende
bergen.
Voor prachtige foto's van Mtscheta en de Djvarikerk,
klik hier.
Gori
Gori is een klein stadje met ongeveer 65.000 mensen. De stad op zich heeft niet al te veel
bezienswaardigheden. De grote trekpleister is het geboortehuisje van Stalin en het museum. Verder
is er nog een eeuwenoude burcht, vanwaar je een mooi uitzicht hebt over de stad. Het is, na Tbilisi
een prettige, rustige provinciestad en een goede uitvalsbasis voor bezoekjes aan Oeplistiche en
Ateni.
Oeplistiche
Ongeveer 7 kilometer van Gori ligt Oeplistiche, een zeer goed bewaard gebleven middeleeuwse stad
met huizen uitgehouwen uit de rotsen. In de grottenwoningen moeten tijdens David de Bouwer en Tamara
zo'n 20.000 mensen hebben gewoond. Op de top van de rots staat de Driekerkenbasiliek, die dateert
uit de 9e eeuw.
Ateni
Een kilometer of tien van Gori ligt Ateni. In een prachtige omgeving, omringd door wijngaarden,
ligt hier de 7e-eeuwse Atenikerk. Dit is vrijwel een kopie van de djwarikerk, maar dan in een heel
andere omgeving. Deze plek is vanuit Gori makkelijk te bereiken als je beschikking hebt over een auto. De kans dat je hier buitenlandse toeristen tegen zal komen is zeer gering.
Zoals gezegd zijn Georgiërs uitermate trots op hun cultuur en hun taal. Helaas is die taal
voor ons niet al te toegankelijk. Het Georgisch maakt deel uit van de ibero-kaukasische taalgroep
en ligt ver weg van de Indo-europese talen zoals het Nederlands: de letters lijken in niets op de
onze, de woorden idem dito, het Georgisch heeft klanken die wij nauwelijks kunnen voortbrengen
en ook de grammatica vertoont weinig overeenkomsten met Europese taalsystemen. Waarschijnlijk
wordt het daarom des te meer gewaardeerd als bezoekers een klein beetje hun best doen om een
aantal woordjes te leren, als blijk van respect voor de taal. Om goede sier te maken moet je
eigenlijk de volgende woordjes kennen:
Gegroet! - Gamardjoba
Tot ziens - Nachwamdis
Makkelijker te onthouden is het informele: Abba-hè ("doei"). Als oudere mensen dit woord gebruiken om afscheid te nemen zal dit misschien tot enige hilariteit leiden.
Bedankt - Madlobt
Hoe gaat het? - Roogorachar?
Met mij gaat het goed - kargad
Goed - Kargi
Lekker! - Gemriëli
De beklemtoonde letters zijn onderstreept. Nogmaals: het is zeer de moeite waard om deze woordjes te kennen. In het vliegtuig heeft u alle tijd om ze uit het hoofd te leren.
Om een of andere reden laten Georgiërs heel veel woorden eindigen op -ie. Dit geldt ook
voor buitenlandse namen. U moet dus niet vreemd opkijken als ze achter uw naam een -ie zetten. Zo wordt Jan "Jannie", Kees "Keessie", etc. Dit zijn geen verkleinwoordjes. Verkleinde woordjes eindigen in het Georgisch op -iko ("Janniko" en "Keesiko"). In het Georgisch klinkt dit zeer informeel en heeft het een affectieve bijklank.
Heel lang geleden woonde er in India een rijke Maharadja. Die had een nieuw paleis laten bouwen en wilde er een harem stichten.
Hij stelde een regiment soldaten samen om naar Europa te trekken. Daar moesten zij de mooiste vrouwen selecteren en die meenemen naar het nieuwe paleis van de Maharadja om zo de harem te bevolken met de schoonsten van de schoonsten.
Het regiment vertrok naar Europa en in ieder land verzamelden zij de prachtigste vrouwen. Die werden meegevoerd tot er naar de mening van de commandant voldoende schoonheden bijeen waren gebracht.
Het regiment trok weer uit Europa op weg naar India om de buit aan de Maharadja aan te bieden. Maar onderweg kwam het bericht dat de Maharadja overleden was. Het regiment besloot daarop de vrouwen vrij te laten.
En het toeval wilde dat dit nu juist in Georgië gebeurde.