Nou nee, maar er schieten me af en toe wat dingen te binnen die ik nergens anders onder kon proppen, maar die ik u toch niet wil onthouden. Beschouw het als een soort "column".
Als u reeds bestaande, langere, teksten gaat "ombouwen" voor een website, is dat qua HTML meestal goed te doen, maar het resultaat is vaak niet erg toegankelijk. Het zijn lappen tekst, waarin het moeilijk bladeren is en waarin informatie slecht terug te vinden valt. (Vergist u zich niet in de moeite die best wel een aantal mensen hebben om met en muis om te gaan, en RSI is trouwens ook een serieus te nemen aandoening!) Lezen op een beeldscherm kost gewoon meer moeite dan lezen op papier. (30% meer, heb ik ooit gelzen, hoewel ik me afvraag hoe je zoiets meet.)
Ik ben op dit probleem gestuit toen ik assisteerde bij een project m.b.t. het ombouwen van een papieren tijdschrift naar een elektronische versie. De ervaring was dat we, ten aanzien van de bestaande artikelen, eigenlijk niet veel verder kwamen dan een "archief" en dat we erg veel tijd moesten besteden aan het opzetten van een gedetailleerd trefwoordenregister. Voor "nieuwe nummers" leek het erop dat we een keuze moesten maken tussen ofwel slechte toegankelijkheid, ofwel de stijl van schrijven van de artikelen sterk moesten aanpassen. (Daar is het een beetje op blijven steken, en verder waren er ook externe en technische problemen.) Het alternatief was het kopen van een zoekmotor, maar daar was dus geen budget voor.
Ik ga er van uit dat u noch ik dat budget hebben. Wat wij wel kunnen doen, is teksten in kleinere stukjes opdelen, veel tussenkopjes gebruiken, en veel links aanbrengen. Verder: de totale lengte van teksten zoveel mogelijk te beperken.
Als u zo'n electronisch archief gaat opzetten, is er wat voor te zeggen om het trefwoordenregister vanaf het begin mee op te bouwen. Als u dat achteraf doet, is het een heidens karwei. Wat ook een idee zou kunnen zijn: de hulp van de gebruikers inroepen: "Als u suggesties hebt voor het register, laat het ons weten".
Leestip: "Schrijven voor het beeldscherm", door Willem Hendrikx, uitgegeven door Sdu.
Een website groeit, en het duurt enige tijd voor hij tot wasdom komt. Zonder nu iemand te willen ontmoedigen: mijn ervaring is geweest dat de eerste versies van mijn website na een tijdje toch niet echt geslaagd bleken. Ik denk dat er in zo'n geval maar één geschikte oplossing is. Gewoon overnieuw beginnen. Dat is gewoon een kwestie van een nieuwe directory aanmaken, "Poging 2" (of 3, of 6), en daar gaat-ie weer.
Met name zal dit fenomeen zich voordoen als u merkt dat uw site toch wat omvangrijker wordt dat oorspronkelijk gedacht, en de navigatie tekort blijkt te schieten. In dat verband lijkt het nuttig om uw site in elk geval zo in te richten dat er op elke pagina een link naar de begin-pagina staat.
Maar wees vooral niet benauwd om overnieuw te beginnen. Ik merk dat je voortdurend nieuwe ideeën opdoet, en inmiddels ben ik al zover dat ik af en toe denk: "ik had dit eigenlijk toch anders moeten opzetten". In ieder geval zou ik niet gelijk de eerste pennevrucht uploaden, maar er eerst nog een keer omheen lopen.
Ik heb elders in deze cursus al gezegd dat het in het algemeen wenselijk is dat u uw site regelmatig verandert: bezoekers komen alleen terug als ze verwachten dat ze er iets nieuws aantreffen. Betekent dat ook dat u oude versies van uw website moet bewaren?
Voor de typische privé-site is dat natuurlijk niet nodig. Het wordt anders als u er rekening mee moet houden dat bezoekers zouden kunnen gaan zeggen "dat ze laatst hebben gekeken en dat er toen dat-en-dat stond". Stel, u hebt een winkel en u hebt een prijslijst op uw site, en iemand claimt dat een broodrooster voor 39,95 in de lijst stond terwijl u zeker weet dat dat 49,95 was. Dan is het toch wel makkelijk als u kunt zeggen dat u elke week een kopietje maakt van uw site en die opslaat in een directory "site per dan-en-dan". In een eventuele procedure staat u duidelijk sterker. (Niet dat iemand over die broodrooster gaat procederen, maar bij wijze van voorbeeld dan.)
Bij een website van een overheidsorgaan (of een vergelijkbare instelling) speelt dat nog sterker: als daar zaken op te vinden zijn als brochures en wetsteksten, is het niet voldoende als de site actueel gehouden wordt. Daar kan, desnoods jaren later, de situatie ontstaan dat iemand claimt op basis van informatie die hij destijds heeft bekeken iets te hebben gedaan of juist niet gedaan, waar hij nu gevolgen van ondervindt.
Mocht u toevallig betrokken zijn bij een dergelijke website, dringt u er dan op aan dat dergelijke kopieën regelmatig gemaakt worden. Ook al staat er met grote letters op uw site dat aan de informatie op die site geen rechten kunnen worden ontleend. Dat is, naar mijn overtuiging, een stelling die met de dag minder houdbaar zal blijken te zijn. Die paar megabyte schijfruimte moet uw werkgever maar voor de goede zaak over hebben.
En ik denk dat, mocht er ooit zo'n geschil komen, uw collega's van de juridische afdeling heel blij zullen zijn met een dergelijk archief.
Als je een website als een elektronische versie van een papieren publicatie wilt zien, zou je je moeten afvragen of het te vergelijken moet zijn met een boek, een tijdschrift of een krant. Dat lijkt me verschil te maken voor de vormgeving van de openingspagina.
Als uw website één duidelijk omschreven onderwerp heeft, zou de openingspagina daartoe beperkt kunnen blijven:
Een krant probeert zoveel mogelijk zaken in één keer onder de aandacht van de lezer te brengen, desnoods door dat op de voorpagina aan te kondigen, en dan "zie verder p. 4 kol. 3.". De meeste portals werken ook zo. Als u een eigen portal probeert te maken -en waarom ook niet- dan kunt u gewoon de vormgeving-in-grote-lijnen van uw favoriet als uitgangspunt nemen. Bedenkt u echter wel dat u vermoedelijk met meer onderhoud zit. (Als u pretendeert "nieuws" te leveren, moet u vaak actualiseren.) Ik zou hier dan eerst een paar schetsen maken. Vermoedelijk zal er een tabel-structuur uitrollen, met twee of drie kolommen. Vraagt u zich echter wel af en toe af, of er geen sprake is van overdaad.
Uw portal zal, zoals dat hoort bij portals, tot de nok toe gevuld zijn met links. Het lijkt nuttig om die dan in een nieuw frame te vertonen. Dat hoeft u niet voor elke link opnieuw op te geven, maar u zet dan in de HEAD-sectie BASE TARGET="_blank".
Qua automatisering van uw nieuwsvoorziening zijn er overigens wel wat mogelijkheden. Er zijn diverse sites waar u gratis naar toe mag linken en die dan zorgen voor nieuwskoppen op uw site, en dan kan daar naar doorgeklikt worden. Uiteraard zal dat meestal met reclame gepaard gaan, maar die mensen moeten tenslotte ook een boterham verdienen. Ook de Krant van Wakker Nederland doet hier aan mee. Eigenlijk is de techniek vrij simpel. U zet een regeltje JavaScript op uw site, en die roept dan een script op de site van De Telegraaf aan, en dat voegt dan een hoeveelheid HTML in uw pagina in. En elke keer als uw pagina opnieuw geladen wordt, worden de alsdan nieuwste headlines meegenomen.
De volgende codes gebruikt u voor respectievelijk gewoon nieuws, financieel nieuws, sportnieuws, showbiznieuws en internetnieuws:
<script src="http://headlines.telegraaf.nl/html/nieuwslink.js"></script>
<script src="http://headlines.telegraaf.nl/html/geldlink.js"></script>
<script src="http://headlines.telegraaf.nl/html/sportlink.js"></script>
<script src="http://headlines.telegraaf.nl/html/crazylife.js"></script>
<script src="http://headlines.telegraaf.nl/html/digilink.js"></script>
Voor een uitgebreider aanbod aan nieuwsflitsen: Sitecast.nl. Ik begrijp dat u zich hier eerst moet aanleden, en dan toegang krijgt tot stukjes code die u in uw pagina kunt plakken. Het zal qua techniek wel net zo als bij De Telegraaf werken.
Voor nieuws met een Amerikaans smaakje kunt u eens bij 7am.com kijken. (Deze link gaat naar "/ticker", en dan moet u wat invullen, en dan krijgt u een hoeveelheid nieuws op uw site. Plus wat reclame, maar die jongens moeten toch ook leven.) Voor een weerbericht (als ik het goed heb, ook voor Nederland) bij Wunderground. Aan de andere kant, als u een mooi kadertje maakt met "Weersverwachting: hier en daar een bui, met later op de dag mogelijk kans op opklaringen; overigens te koud voor de tijd van het jaar" hebt u 95% van het Nederlandse weer gecoverd.
Elke webmaster zit met het probleem: hoe krijg ik, in deze zee van websites, zoveel mogelijk bezoekers naar de mijne? Tja. "Hoe groter de tieten, hoe hoger de kijkdichtheid." Deze opmerking wordt door Wim de Bie in Different koek! Wim de Bie's talkshowboek toegeschreven aan Jef Rademakers. Of het allemaal waar is, weet ik ook niet. Ik zou ook niet direct tot dat soort trucs mijn toevlucht nemen.
Ik denk dat u er gewoon verstandig aan doet om u bewust te zijn van uw eigen beperkingen. Als u een hoog-specialistische site hebt kunt u wellicht een berichtje posten in een nieuwsgroep. Het aanmelden bij zoekmachines en startpagina's is, als reeds gezegd, ook geen slecht idee. Maar: stelt u er zich niet teveel van voor. Als u zo af en toe merkt dat u een bezoeker gehad hebt, is het mooi. Maar u bent tenslotte bezig geweest met het bouwen van een hobby-site, en dat betekent dat het bouwen zelf het grootste deel van de lol is. En als het resultaat door anderen gewaardeerd wordt, des te leuker.
Een beetje in het verlengde van de vorige opmerking... Kijk, het voordeel van schrijven voor uw eigen website is dat u daarmee het gedoe met het vinden van een uitgever die bereid is uw pennevrucht uit te geven overslaat. U bent eigen baas. Eén keer uploaden en de hele wereld kan er kennis van nemen. Die mate van persvrijheid hebben we nog nooit eerder gehad. Wat u natuurlijk mist, is het gevoel dat u krijgt als u voor het eerst uw eigen boek, met uw naam op de omslag, vasthoudt. Aan de andere kant: met zo'n website kunt u veel meer feedback krijgen. En die kunt u er ook snel in verwerken. (Voorbeeld: ik had ergens in mijn kooksite gescheven dat maïzena van aardappels gemaakt werd. Hardstikke fout natuurlijk. Maar toen ik daar op gewezen werd, hoefde ik niet op een volgende druk te wachten, de verbeterde tekst ging gewoon met de eerstvolgende upload mee. En van mijn studentenkookboek zijn inmiddels enkele duizenden exemplaren verkocht, maar een concrete reactie van een lezer heb ik nog niet gehad.)
Ik denk dat publiceren op internet gewoon een zeer bruikbare methode is om uw kennis te spuien. Ik heb er in elk geval een hele leuke hobby aan.
Stel, u hebt het idee dat u een hoop afweet van een bepaald onderwerp, omdat het uw werk is of uw hobby. Sleephopperzuigers, ik noem maar wat. Eigenlijk wilt u die kennis best met de rest van de wereld delen, maar om daar nou een hele website over te gaan bouwen, da's ook weer zo wat.
Mag ik u een suggestie doen? Er is een ding op internet geheten Wikipedia, dat ik alleen maar kan omschrijven als een encyclopedie "van iedereen". Het project behelst het maken van encyclopedieën in zoveel mogelijk talen, waaronder ook het Fries, en draait geheel op vrijwilligers, die artikelen schrijven en in eigen en elkaars artikelen kunnen wijzigen.
Het werkt als volgt. Stel, u hebt dus iets met sleephopperzuigers, en er is nog geen artikel over. dan zoekt u een artikel op dat daar enige verwantschap mee heeft. Stel dat er wel een artikel is over Waterbouw. Daar voegt u aan toe "Zie ook [[sleephopperzuigers]]." Dat leidt tot het aanmaken van een nieuwe pagina geheten Sleephopperzuigers. En daar kunt u dan al uw kennis in spuien.
(Voor de volledigheid: sleephopperzuigers zijn misschien een iets minder goed voorbeeld, want inmiddels heeft iemand daar al een pagina over gemaakt. Maar dat laat onverlet dat als u vindt dat daar nog wat aan verbeterd kan worden, u welkom bent om dat te doen.)
Twee waarschuwingen.
Ten eerste: zodra u uw pennevrucht hebt opgeslagen, is hij onderdeel van het publieke domein. (Ongeveer, tenminste. Juridisch ligt het iets anders, aar never mind.) Dat betekent dat u afstand doet van alle auteursrechten. Het betekent tevens dat u met wat u erop zet geen inbreuk mag maken op auteursrechten van derden. U mag dus alleen uw eigen schrijfsels aan Wikipedia toevertrouwen. Of dingen waarvan duidelijk is dat er geen auteursrechten op rusten.
Ten tweede: iedereen mag naar eigen inzicht in uw teksten knutselen. Is dat geen uitnodiging tot vandalisme? Tja, dat komt inderdaad voor, maar het valt best wel mee. Er zijn een aantal moderators, een soort buurtregisseurs, die dat in de gaten houden. Pagina's met onzin worden verwijderd, en lieden die zich herhaaldelijk misdragen worden geblockt. Maar inderdaad, soms slipt er onzin tussendoor. Ik heb de indruk dat dat eerder de vorm aanneemt van nieuwe pagina's die bij raadpleging met onzin en/of schuttingtaal blijken te zijn gevuld.
Het gevolg is (uiteraard) dat de bijdragen van wisselend niveau zijn. Sommige zijn doorwrochte schrifturen, andere zijn van een inhoud dat je zegt, tja, dat is wel erg beknopt. Maar dat geeft niet: voor een andere deelnemer misschien een uitnodiging om het te verbeteren. Vanzelfsprekend is het effect van de afwezigheid van een centrale redactie wel dat er duidelijke stijlverschillen zijn.
Alles bij elkaar heeft het er wel toe geleid dat de Nederlandstalige Wikipedia inmiddels (per februari 2007) 270.000 artikelen en artikeltjes bevat, en dat het niveau over het algemeen zeer behoorlijk is. En de Engelstalige versie zit op dat moment op ruim 1,6 miljoen. (Maar goed, die hebben ook een taalgebied dat royaal meer dan 10 keer zo groot is.)
Wikipedia heeft een HTLM-achtige syntax, die best helder wordt uitgelegd. U kunt in zo'n bewerkingsvenster gewoon tikken (of elders tikken, en daarin inplakken) en er zijn slechts een handvol tags die herkend worden.
Maar voor alle duidelijkheid: het kan dus ook voorkomen dat u iets geschreven hebt waar u zelf helemaal tevreden over bent, en dat een ander dat gaat ombouwen zonder dat het u nou duidelijk is waarom diens versie beter zou zijn. Als u daar problemen mee hebt, doet u er verstandig aan er niet aan te beginnen.
Inmiddels is Wikipedia een serieus te nemen leverancier van infomatie geworden. Google linkt er zeer vaak naar toe. Meestal is het zo dat een hitlijst van Google het desbetreffende (Nederlandse of Engelse) Wikipedia-artikel in de eerste vijf hits heeft staan. En de "define"-functie van Google leidt, zo bleek me uit een klein onderzoekje, vaker wel dan niet tot de eerste zin of zinnen van een Wikipedia-artikel.
Die positie brengt met zich mee dat de verantwoordelijkheid die de Wikipedia-community heeft voor de kwaliteit van de inhoud sterk is toegenomen. En dat wordt in het algemeen ook onderschreven. Ergo: we zijn strenger geworden dan we een paar jaar geleden waren. Dat betekent, naar ik vrees, ook dat van nieuwelingen iets minder aanloopfouten worden geaccepteerd dan vroeger. Laat u zich daardoor niet ontmoedigen" als u zich duidelijk afficheert als "ik ben nieuw hier, als ik iets fout doe, zeg het dan gewoon en dan zal ik me aan de mores conformeren" zult u naar alle waarschijnlijkheid alle voordeel van de twijfel krijgen.
Mocht het bovenstaande u, ook na deze waarschuwingen, aantrekkelijk voorkomen, surft u dan eens naar nl.wikipedia.org, en bladert u er eens in rond. Er staan wat pagina's op over hoe u kunt meedoen, en het valt eigenlijk best mee qua ingewikkeldheid. En bij elke pagina wordt automatisch een "overlegpagina" aangemaakt, waar iedereen het zijne met betrekking tot die pagina kwijt kan. Als u bij binnenkomst een houding aanneemt "ik ben nieuw hier, als ik iets fout doe, duid het mij niet euvel doch laat het me hier weten" zal dat vermoedelijk tot een hartelijk welkom leiden, en desnodig tot nuttige tips.
En ik heb de indruk dat als u op een tot dusver ontontgonnen terrein een relevante kennis hebt, uw bijdrage inderdaad op prijs wordt gesteld. Een laatste opmerking: bij een encyclopedie gaat het om feiten, en niet om meningen.
Zie tevens mijn wat uitgebreidere Ervaringen met Wikipedia.
Nou, als u zin hebt kunt u nog door naar het hoofdstukje over WAP. Maar dat is zo langzamerhand echt alleen maar iets voor nerds. Dus kijk zelf maar.