Juridische aspecten

Misschien niet iets waar u zo gauw aan denkt, maar vooruit, u krijgt het volgende gratis meegeleverd. Ik ben tenslotte ooit als jurist begonnen, en het bloed kruipt waar het niet gaan kan.

Zoals zo vaak is de techniek ook hier op het recht vooruit gehold: informaticarecht is pas sinds een paar jaar een erkende tak van sport. (Ik ben ooit boekjes tegengekomen uit de jaren zeventig waarin serieus betwijfeld werd of er onderscheid viel te maken tussen de eigendom van een informatiedrager en de eigendom van daarop zittende software. Tegenwoordig weten we wel beter: de diskette hebt u van uw werk meegenomen, en het spelletje erop heeft uw zoontje van een klasgenoot gekopieerd.)

Wat is Internet, juridisch?

Internet is in de eerste plaats een communicatiemedium, waarbij informatie van A naar B wordt gestuurd, in die zin dat informatie die op plaats A berust (op een server in Amsterdam, of zo) op een andere plaats bekeken kan worden (in Zanzibar). Wat er getransporteerd wordt zijn niet meer dan nullen en enen. In de tweede plaats is het een transportmedium van data waarvan het de bedoeling is dat ze op plaats B blijven: bijvoorbeeld het downloaden van een stuk software.

Ik beperk me in het onderstaande tot uw positie als auteur van een homepage. Ik laat de situatie dat u derden in staat stelt bestanden van een onder uw beheer staand apparaat naar een eigen computer te verplaatsen, anders dan bij wege van raadplegen van een HTML-bestand, buiten beschouwing. (Tegen de tijd dat u een eigen FTP-server in de lucht hebt, praten we verder.)

Met een website publiceert u

Met een website publiceert u, net zoals u dat doet door een boek uit te doen geven, een folder te verspreiden of (zoals in Uithoorn gebruikelijk) verkeersborden te beplakken met mededelingen dat Koos binnenkort Abraham gaat zien. Tenzij u uw site met behulp van bijzondere trucs, die hier niet behandeld worden, afschermt, kan iedereen van uw website kennisnemen. De enkele omstandigheid dat uw website vermoedelijk niet in brede kring bekend is, doet niet af aan het uitgangspunt dat hier van publiceren sprake is. Dat brengt met zich mee dat, naar mijn mening, het zelfde recht op zo'n website van toepassing is als op een papieren publicatie van dezelfde inhoud van toepassing zou zijn. Dat gaat dan dus over zaken als auteursrecht, vrijheid van meningsuiting, tot belediging aan toe.

Welk recht is van toepassing?

Eigenlijk best een grappige vraag. Waar vindt "publicatie" nu plaats? Zolang u een website hebt bij een Nederlandse provider, in het Nederlandse taal gesteld, en typisch gericht op een Nederlands publiek, is het vrij helder. Nederlands recht, punt uit. Maar hoe zit het als u een website hebt bij een provider elders?1 Ik zou er voor voelen te zeggen dat de fysieke plek waar deze website toegankelijk wordt gemaakt beslissend is, met de aanvulling dat het (taal-)gebied waar de site op gericht is ook van belang kan zijn. (Ik zou hier een parallel trekken met tv- en radiouitzendingen, wier golven zich immers ook niet aan landsgrenzen plegen te storen.)

Waarom zou die vraag eigenlijk belangrijk zijn?

Voor de Double Clutch-casus lijkt dit inderdaad een irrelevante vraag. Iets anders wordt het als er conflicten ontstaan tussen enerzijds vrijheid van meningsuiting casu quo vrijheid van informatievergaring en anderzijds openbare orde en goede zeden. Er zijn genoeg landen die erg ver gaan: Singapore, China en Iran zijn slechts drie voorbeelden van landen die internetverkeer in verregaande mate censureren. (Het feit dat dergelijke landen hun toevlucht nemen tot fysieke maatregelen geeft overigens reeds aan dat de hierboven genoemde stelling vermoedelijk juist is: kennelijk durven zij het niet aan, de autoriteiten van andere landen te verzoeken maatregelen te nemen tegen wat naar hun mening inbreuken op hun rechtsorde zijn.)

Laten we beginnen met onderscheid te maken tussen publiek- en privaatrecht. Welk rechtsstelsel publiekrechtelijk van toepassing is kunt u niet beïnvloeden. Daar staat tegenover dat, als er op welke grond dan ook een niet-Nederlands recht van toepassing zou zijn, dat nog steeds de medewerking van de Nederlandse overheid vergt om binnen Nederland effectief te zijn. (Voorbeeld: u zet een site op die zich richt op de ondersteuning van Soedanese christenen, een activiteit die zonder twijfel in strijd is met het Soedanese recht. De Soedanese regering kan daar alleen iets tegen doen met medewerking van de Nederlandse justitie, die, omdat uw activiteiten naar Nederlands recht beschermd worden door artt. 6 en 7 Grondwet, zulke medewerking zou weigeren.) Uw handelen kan dan nog steeds in strijd met dat Soedanese recht zijn (hoewel de Soedanese wetgeving hier geen enkel respect verdient) maar "men kan er niet bij".

Misschien is het nuttig om de complexiteit van dit probleem te onderstrepen met het volgende praktijkvoorbeeld. Een Australische neo-nazi had een site, in het Engels, op een server in Australië. Hier stond materiaal op dat in stijd was met het Duitse strafrecht, te weten paragraaf 130 StGB. Hoewel die site zich fysiek in Australië bevond, en hij in het Engels was gesteld, achtte de Duitse rechter zich bevoegd om die site te verbieden. (Bundesgerichtshof, 12 december 2000; beschreven in PC Professional, juli 2002.)

(Mijn mening hierover? Tja... In het concrete geval kan ik er vrede mee hebben. Ik weet overigens ook niet of die Australische provider iets met dat Duitse vonnis gedaan heeft. Maar als elk land op deze wijze zijn rechtsbevoegdheid over de hele globe gaat uitbreiden, zal er heel erg veel verboden blijken te zijn. U en ik zouden dan geen enkele kritiek mogen uiten op de overheid van landen als China, Noord-Korea, en noem maar op. Verdere voorbeelden zult u zelf ook kunnen bedenken. En verder heb ik niet de indruk dat de aanpak van deze rechter navolging gekregen heeft.)

Privaatrechtelijk kan het, op een andere wijze, ook knap gecompliceerd liggen. Er is tussen de auteur en de raadpleger van een website toch sprake van een zekere band, waaruit civielrechtelijke betrekkingen kunnen voortvloeien. Een stom voorbeeld: stel, op de Double Clutch-website staat een betoog over het reviseren van remmen. Wat er niet bij staat, is dat hiervoor een behoorlijke technische kennis vereist is. Een gebruiker print die pagina uit, gaat aan de slag en rijdt vervolgens zijn auto in de prak. Ik denk dat er best een boom op te zetten valt dat de auteur van die pagina en/of de beheerder van die site aansprakelijk is. Hij had tenslotte moeten bedenken dat iemand met zijn betoog in de hand zou gaan knutselen, en had een dergelijke waarschuwing behoren op te nemen.

In extreme gevallen, bijvoorbeeld het maken van vuurwerk, kun je zelfs verdedigen dat het publiceren van dergelijke zaken dusdanig gevaarscheppend is dat elke vorm van publicatie af te wijzen valt! Ik zou hierbij betrekken dat de auteur van een webpagina geen enkel zicht heeft op de kring waarin zijn pagina bekend raakt, zodat hij zich er niet gauw op zal kunnen beroepen dat hij niet hoefde te vermoeden "dat dit soort leek er mee aan de slag zou kunnen gaan".

Het zal u duidelijk zijn dat de preciese omvang van een dergelijke aansprakelijkheid mede afhangt van het rechtsstelsel dat van toepassing blijkt te zijn. Ik kan mij voorstellen dat u er weinig zin in hebt om in zo'n geval ook nog eens met Amerikaans recht geconfronteerd te worden. In het algemeen kunt u in civielrechtelijke situaties kiezen welk recht u op een relatie van toepassing wilt hebben.2

Links

Misschien is het leuk om ook nog een paar regels te wijden aan de juridische kant van het fenomeen links.3.

Om te beginnen: het linken naar een site van een ander is in beginsel niet aan diens toestemming onderworpen. Die ander heeft zijn site nu eenmaal, door het bestaan ervan, bereikbaar gemaakt, en of dat nu gebeurt via het intikken van de URL in de adresregel van de browser, of dat je op een link naar diezelfde URL klikt, doet niet ter zake. (Ik kan mij overigens voorstellen dat u op basis van gezond verstand tot dezelfde slotsom was gekomen.)

Dat kan anders komen te liggen als de link gecombineerd wordt met onplezierig commentaar ("De meest stompzinnige, idiote, kleffe website ter wereld vindt u hier.") of als, uit de combinatie van de link, vormgeving, kleurgebruik en wat dies meer zij, de indruk kan ontstaan dat de site waarnaartoe gelinkt wordt een onderdeel is van de site waar men nu is. (Het is wat moeilijk om een concreet voorbeeld te bedenken. Maar stelt u zich voor dat ik een site over geldzaken heb die in dezelfde tinten groen en oranje is uitgevoerd als die van het logo van de ABN AMRO, met frames, en dat plotseling een pagina van de site van deze heren in zo'n frame verschijnt. Mits zorgvuldig opgezet, zou de gemiddelde bezoeker kunnen denken dat ik een of ander samenwerkingsverband met de ABN AMRO heb, en daarmee aan hun naamsbekendheid kunnen aanhaken.) U zou daar problemen mee kunnen krijgen.

In het verlengde van dit punt: mag u logo's en dergelijke van derden zomaar kopiëren? (U vindt het steigerende paard van Ferrari wel fraai staan op uw site, of zo. Gewoon, als versiering.) Ik ben eigenlijk geneigd om te zeggen dat het toch een beetje een geval is van profiteren van de merkbekendheid van Ferrari. Om nou te zeggen dat ik dat voor een amateursite erg vind, nou nee. Maar formeel gesproken... De oplossing lijkt te zijn dat u gewoon er een gratis reclame van maakt, door er een verwijzing naar de site van Ferrari van te maken. (Dan hebt u in feite nog steeds toestemming van Ferrari nodig, maar als ik hun afdeling Corporate Communications was zou ik die zonder meer geven... Ik vroeg de redactie van Op Pad eens of ik stukken uit een artikel mocht overnemen. Antwoord per kerende mail: "Akkoord, met link en bronvermelding.")

Laat ik het zo zeggen: als een onderneming investeert in zijn merkbekendheid, dan zouden ze het juist leuk moeten vinden als dat merk of dat logo zo ingevoerd is dat amateurwebsitebouwers er wat mee willen doen.

(Min of meer in het verlengde van dit punt ligt de vraag of u met behulp van de naam van uw URL kunt "meeliften" op de naamsbekendheid van een ander. Ik zou zeggen dat dat het geval is wanneer de gemiddelde surfer de indruk kan krijgen dat hij op een site van het betreffende merk terechtkomt. En dat hangt dan weer af van zaken als overeenstemming in de bewoordingen van de URL en zo. Ik dat zolang uit de URL duidelijk is dat het om een amateursite gaat, u weinig problemen te duchten hebt. Als een URL met "home" of "members" of zo begint, zal een enigszins in Internet ingewijd iemand snappen dat het niet over bedrijf XYZ gaat.)

Een andere situatie waar uw link een probleem zou kunnen vormen is wanneer u linkt naar een site waar verboden dingen gebeuren. Een site in Verweggistan met illegale software, ik noem maar wat. Met een link naar www.superwarez.vg, maakt u het inbreuk maken op het auteursrecht van de leveranciers van daar te vinden software toch weer een stukje makkelijker. Hoewel u in zo'n situatie vermoedelijk beschouwd zou worden als "small fry" loopt u altijd de kans dat men een voorbeeld wil stellen en dat u plotseling een proces aan uw broek krijgt.

Privacy

Dit stukje is alleen van belang als u van plan bent om gegevens omtrent uw bezoekers te verzamelen. In feite kan dat al het geval zijn als u een teller installeert, maar in elk geval hebt u met privacy-aspecten te maken als u, via welke techniek ook, de beschikking krijgt over persoonlijke gegevens van uw bezoekers, en die ook bewaart.

De term "privacy" kan binnen de context van het Internet misschien het beste worden omschreven als "het recht om anoniem te zijn". Toegepast op surfgedrag: het recht om van de inhoud van een site kennis te nemen zonder dat iemand weet wie je bent, en registreert dat je die site bezocht hebt. Die anonimiteit is belangrijk. Laat ik een voorbeeld geven dat geenszins ondenkbaar is: u komt, vrolijk rondsurfend, uit op een site waar een zelftest staat waarmee je kunt vaststellen of je aan een depressie lijdt. U vult die in. Drie maanden later stapt u over op een andere ziektekostenverzekeraar. Twee jaar later komt u, door welke oorzaak ook, in een serieuze depressie terecht, die psychiatrische begeleiding vereist. Uw ziektekostenverzekeraar weigert die te vergoeden, met de stelling dat uw geestelijke gezondheid bij aanvang van de verzekering al te wensen overliet. Het bewijs daarvoor ontleent hij aan uw bezoek aan die site, vergezeld van een uitdraai van hoe u die vragen ingevuld hebt.

Als u geweten had dat uw bezoek niet alleen geregistreerd zou worden, maar ook alle details van het invullen van de vragenlijst, zou u dat dan zo gedaan hebben?

(Voor alle duidelijkheid: dit is een fictief voorbeeld. Ik heb werkelijk geen enkele indicatie dat dit in Nederland op dit moment zo gebeurt. Maar ik denk wel dat verzekeringsmaatschappijen, simpelweg uit commercieel oogpunt, heel erg veel belangstelling voor dit soort gegevens hebben. En als het om geld gaat, hebben weinig mensen veel scrupules en veel mensen weinig scrupules... Laten we het zo zeggen: u zult niet willen dat u dit overkomt, dus moet u eraan meewerken te voorkomen dat het anderen overkomt.)

Privacywetgeving in normaal Nederlands

Voor de Nederlandse wetgeving op dit gebied moet u in eerste instantie de Wet bescherming persoonsgegevens hebben. Die is overigens helemaal niet zo onleesbaar, maar omdat hij betrekking heeft op alle soorten registratie van persoonsgegevens, van de Belastingdienst tot de ledenlijst van de plaatselijke biljartclub, is hij enigszins abstract.

Ik denk dat die wettelijke vereisten in een paar "vuistregels" redelijk zijn weer te geven:

Voor de duidelijkheid: de technische vorm van de registratie doet er weinig toe. Het mag een lijstje in een schrift zijn, een fysieke kaartenbak, een Access-database, of wat dan ook. In de context van een website kan het een door scripts gerunde database op uw server (of een server van uw provider) zijn, en desnoods een ingewikkeld samenstel van cookies, databases en logfiles. Als het geheel, met enige vorm van techniek, geschikt is om tot personen herleidbare gegevens te produceren, hebt een persoonsregistratie.

Wanneer hebt u, als websitebouwer/webmaster, hiermee te maken?

U zult wellicht uw email-adres op uw site hebben vermeld, en plotseling krijgt u een mailtje van een bezoeker. Maakt dat u tot een beheerder van een persoonsregistratie? Nou nee, zo'n vaart loopt het ook weer niet. Het zou echter al een "begin van een registratie" zijn als u een lijstje bijhoudt van wie u gemaild heeft, en waar men het over had.

Het wordt anders als u, bijvoorbeeld, een poll op uw site zet. Afhankelijk van de gebruikte techniek kan daar aan vast zitten dat traceerbaar is wie hoe gestemd heeft. En het wordt al helemaal anders als u een site hebt waar men zich eerst voor moet aanmelden. Dan zit u namelijk noodzakelijkerwijs gegevens te bewaren. De enkele omstandigheid dat u site een community voor groententuinliefhebbers is, toch een zeer onschadelijk onderwerp, doet niet ter zake. U zult dan voor uzelf op papier moeten zetten wat u registreert, waarom, en of en onder welke omstandigheden u die gegevens aan derden ter beschikking mag stellen. In beginsel hebt u ook de plicht, om die registratie aan te melden bij het College Bescherming Persoonsgegevens.

Stap 1 is dus dat u zich afvraagt of het uw bedoeling is dat u met "tot personen herleidbare gegevens" te maken krijgt. Ik denk dat dat bij 95% van de amateurwebsites niet het geval is. (Deze site is daar een typisch voorbeeld van: het is gewoon een "langs digitale weg verspreid geschrift".) Stap 2: vraagt u zich vervolgens af of u, als u enige vorm van "interactie" van de gebruiker entameert, wel wilt dat er tot personen herleidbare gegevens geproduceerd worden. Dat zal in veel gevallen niet zo zijn: stel dat u een poll opneemt met vragen in de sfeer van "houdt u van groentensoep?" dan zult u wel in de verhouding ja/nee-stemmers geïnteresseerd zijn, maar niet in wie er gestemd heeft. Checkt u dan bij de leverancier van de poll hoe die met die gegevens omgaat: dat heeft hij vast op zijn website vermeld.

Slechts indien u constateert dat de hoeveelheid interactie waar u op uit bent zo groot is dat u onvermijdelijk met tot personen herleidbare gegevens te maken krijgt, hoeft u maatregelen te treffen. Maar dan ontkomt u er ook niet aan. Stel, u bouwt een discussieforum in (dan bent u verder in HTML dan ik, maar het schijnt te kunnen), dan zult u naar ik vrees de beschikking krijgen over combinaties van email-adressen en ingezonden teksten.

(Om even aan te geven dat die discussiefora al een duidelijke privacy-component hebben: een Amerikaanse man had in zo'n forum blijk gegeven van zijn homosexuele geaardheid. Hij was echter tevens militair, en zijn werkgever had er bezwaar tegen dat homosexuele militairen voor hun geaardheid uitkomen. De omstandigheid dat hij nergens in dat forum had gezegd dat hij militair was, deed niet terzake: hij werd ontslagen.)

Tja, wat moet u dan precies vastleggen? In elk geval wat u precies registreert, waarvoor u dat registreert, dat u die gegevens niet aan derden ter beschikking zult stellen (dan wel, als u dat doet, aan wie, op welke wijze en welke gegevens dat zijn), dat men het recht heeft op inzage van zijn gegevens (wat in casu wel de vorm zal aannemen van het toemailen van het betreffende record van een database), en het recht heeft op correctie, en op verwijdering indien die gegevens niet langer nodig zijn. Ik ben geneigd aan te nemen dat u, bij dergelijke constructies, meestal gebruik zult maken van stukken techniek die van derden afkomstig zijn. Die (meestal professionele) leverancier zal zich ongetwijfeld gerealiseerd hebben dat hij met privacy-aspecten te maken heeft, en zal daarover iets op zijn site hebben staan. En verder zou ik eens kijken of u bij, bijvoorbeeld, zo'n forum een link naar een "privacy notice" aantreft, en die eens doorlezen. In het algemeen is zo'n privacy notice niet nodig, maar hij kan nuttig zijn om uw bezoeker duidelijk te maken waar hij rekening mee moet en mag houden. Zie de mijne als voorbeeld van een simpele privacy notice, voor een site zonder toeters en bellen.

Cookies

Cookies zijn uit privacy-oogpunt suspect. Ze hebben per definitie tot taak om gegevens omtrent een bezoeker te verzamelen en te bewaren. Dat dat bewaren op de harde schijf van de bezoeker gebeurt, doet niet ter zake, aangezien ze bij een volgende bezoek door de server van de website-beheerder geraadpleegd kunnen worden.

Dat betekent dat wat hierboven vermeld staat over de vraag naar de noodzaak van het registreren van gegevens opgaat, en dat u, naar geldend Nederlands recht, alleen cookies mag gebruiken als dat voor het doel van uw site nodig is. Dat betekent, naar mijn mening, tevens dat u de bezoeker om toestemming moet vragen om cookies te mogen plaatsen. In elk geval moet u hem waarschuwen dat uw site dat gaat doen. (Volgens een geraadpleegde expert ben ik hiermee iets strenger dan het recht eist. Maar ik zou u aanraden, en royale marge in acht te nemen.) Ik ben me ervan bewust dat er hordes commerciële sites zijn die zich aan dit soort zaken weinig gelegen laten liggen. Wat mij betreft is het wachten slechts op een mooie rechtszaak waarin Megabuck Corp. wordt veroordeeld tot een schadevergoeding van een paar miljard dollar of zo. (Ik ben me er ook van bewust dat er cookies zijn die alleen in technische zaken geïnteresseerd zijn, en bijvoorbeeld opvragen welke browser iemand gebruikt, en hem/haar dan naar een daarop toegesneden hoeveelheid code doorstuurt. Maar ik denk dat ruim 90% van alle cookies in persoonlijker zaken belang stelt.)

En wat moet u daar nou mee?

Om het bovenstaande samen te vatten: bij verreweg de meeste amateursites is het onderwerp privacy niet aan de orde. Maar: vraagt u zich toch maar wel af of u dingen over bezoekers te weten komt, en zo ja, of dat u echt iets aan gaat. En weest u er dan voorzichtig mee. Hoe dat er in de praktijk uitziet, hangt natuurlijk sterk van het onderwerp af. (Op mijn kooksite heb ik een alinea over problemen met het openen van glazen potten. Dat blijkt een probleem te zijn waar meer mensen mee kampen, en ik heb inmiddels diverse mailtjes gekregen met tips. Het an sich tot een persoon herleidbare gegeven dat, zeg, Kees van Dongen uit Dordrecht zo'n pot omgekeerd op het aanrecht zet, er een klap op geeft, omdraait en hem dan zonder moeite openkrijgt, is niet echt privacygevoelig, en ik kan uit de context al afleiden dat hij het niet erg vindt dat ik die tip aan m'n site toevoeg. Maar dan heb ik het wel over "Tip van de heer K.D.:...", en ik ga zijn email-adres er niet bij zetten. Want dat is van geen belang voor derden.)

Kleine lettertjes

Nou. Ik kan me voorstellen dat u intussen verbaasd bent over de mate waarin uw site plotseling met juridische aspecten beladen blijkt te zijn. Ik kan me ook voorstellen dat u dat best eng vindt.

U raadt al waar ik naar toe wil: kleine lettertjes. U zoudt niet de enige zijn: een groot deel van de in omloop zijnde "professionele" sites bevat een hoeveelheid algemene voorwaarden, vaak weggestopt onder een link "legal notice".4 Ik zou u eigenlijk aanraden om ook zelf met algemene voorwaarden te werken. Je weet maar nooit.

Wat die algemene voorwaarden zouden moeten inhouden verschilt een beetje van site tot site, maar een "algemene klont" is wel te formuleren. Ik zou in elk geval opnemen: rechtskeuze, forumkeuze en exoneratiebeding.

Aangezien die termen u vermoedelijk weinig zeggen geef ik hieronder bij wege van service een paar standaardvoorwaarden die u gratis en voor niets mag overnemen. Zorgt u er voor dat u op de eerste pagina die de gebruiker ziet een link opneemt, en zorg u er (zo mogelijk) ook voor dat die link zich bevindt op het gedeelte dat de gebruiker ziet als hij de pagina opstart (dus dat hij niet eerst drie pagina's naar beneden moet scrollen!) en dat die link voldoende in het oog springt. (Ik had hier eerst staan dat die link direct zichtbaar moest zijn, maar enig bijhouden van hoe anderen dit doen leerde me dat aan die eis vrijwel nooit voldaan wordt.) Print u zowel die pagina als de pagina met algemene voorwaarden uit en bewaart u ze.

Uiteraard kunt u onderstaande tekst naar eigen inzicht aanpassen. (Het zal van het onderwerp van uw site afhangen of u bepaalde aspecten verder moet uitwerken. Als uw site gaat over uw kano-vakantie in Overijssel, met een link naar het Giethoornse VVV, is er weinig gevaar te duchten.)

Algemene Voorwaarden

voor de website van [uw naam]

  1. Werkingssfeer
    Deze Algemene Voorwaarden zijn van toepassing op iedere wijze van gebruik van deze website, waaronder wordt verstaan het bezoeken ervan, het vanuit deze website navigeren naar andere websites, het kopiëren van (delen van) documenten, en het gebruik van informatie van deze website in welke vorm dan ook. Als u het daar niet mee eens bent, dient u deze website direct te verlaten. (Klikt u daartoe een of meerdere malen op de knop "Vorige" of "Back" van uw browser.) Door het enkele bezoek van deze website verklaart u zich akkoord met deze Algemene Voorwaarden.
  2. Toepasselijk recht
    Op deze website, en alle juridische betrekkingen die uit het gebruik van deze website mochten voortvloeien, is Nederlands recht van toepassing. Eventuele geschillen waartoe het gebruik van deze website aanleiding mocht geven zullen bij uitsluiting worden berecht door de voor [uw woonplaats] bevoegde gewone rechter.
  3. Exoneratieclausule
    Tot het beloop dat zulks door de Wet is toegestaan, ben ik niet aansprakelijk voor enige schade, van welke aard ook en onder welke naam ook, die mocht voortvloeien uit het gebruik van deze website. Door uw gebruik vrijwaart u mij uitdrukkelijk van elke aansprakelijkheid.
  4. Inhoud website
    De informatie op deze website wordt verstrekt te goeder trouw en naar beste kennis en wetenschap. Er is zoveel mogelijk naar gestreefd feitelijke informatie juist te doen zijn, doch voor onjuistheden of onvolledigheden wordt niet ingestaan. U wordt dringend geadviseerd om, voordat u enige beslissing neemt (mede) op basis van informatie op deze website, de juistheid daarvan eerst te verifiëren bij een daartoe competente persoon of instantie. Indien u meent feitelijke onjuistheden aan te treffen, stel ik het op prijs dat van u te vernemen.
  5. Evident niet-serieuze inhoud
    Een groot deel van de inhoud van websites is van verstrooiende aard en is niet bedoeld om serieus te worden opgevat. Ook deze website kan zodanige inhoud bevatten.
  6. Links naar andere websites
    Indien op deze websites links zijn aangebracht naar andere websites, is dat slechts bij wege van service gedaan, zonder dat daaruit mag worden afgeleid dat ik op enigerlei wijze enige verantwoordelijkheid aanvaard voor de inhoud van die websites.
  7. Downloaden van bestanden
    Indien vanaf deze website, danwel vanaf websites waarnaartoe vanaf deze website links zijn aangebracht, bestanden van welke inhoud dan ook gedownload kunnen worden, geschied zulks downloaden geheel voor uw eigen risico, zonder dat enige aansprakelijkheid, voor schade aan uw systeem en daaraan gerelateerde schade, of voor welke schade ook, aanvaard wordt.
  8. Rechten van intellectuele eigendom
    Ik heb op deze website in beginsel uitsluitend oorspronkelijk materiaal opgenomen. Waar in deze website namen van ondernemingen, producten of diensten worden genoemd is zulks uitsluitend bij wege van aanduiding geschied; alle handelsnamen en vergelijkbare aanduidingen worden erkend. Incidenteel kan gebruik gemaakt zijn van teksten en afbeeldingen die van derden afkomstig zijn; dit is slechts gebeurd bij wege van citaat of voorbeeld, en onder erkenning van de rechten daarop van die derden. Indien u mocht menen dat nochtans inbreuk is gemaakt op uw intellectuele eigendom, dan verzoek ik u contact met mij op te nemen.
  9. Goede smaak
    Ik heb getracht om geen zaken op deze website op te nemen die kwetsend zouden kunnen zijn voor bepaalde personen of groepen. Indien u meent dat ik daarin niet geslaagd ben, verzoek ik u contact met mij op te nemen.

Het effect van bovenstaande voorwaarden is niet dat u maar een eind aan kunt klooien.

Vrijheid van meningsuiting hebt u uiteindelijk "behoudens ieders verantwoordelijkheid als volgens de wet". U kunt ook niet complete romans overtikken (tenzij de auteur al een paar decennia dood is). U kunt wel stukjes uit werk van derden citeren, of werk van derden in uw eigen woorden samenvatten. En mocht u daar zin in hebben: wetteksten en rechterlijke uitspraken mag u zonder meer opnemen: daar rust geen auteursrecht op. En eigenlijk vind ik dat er voor knutsel-sites niet al te moeilijk gedaan moet worden, en dat u bijvoorbeeld best een plaatje uit Encarta mag overnemen. (Ik denk dat Microsoft ook wel andere dingen aan het hoofd heeft.) Maar ik verwcht wel dat u met een betoog als het bovenstaande zich tegen al te grote onzin, met name van de kant van Amerikaanse lawyers, hebt ingedekt.

Misschien is het volgende nog belangrijker. U blijft altijd een morele verantwoordelijkheid houden voor de inhoud van uw site. Voor wat u schrijft, en voor hoe u het schrijft. Met of zonder small print. Bekijk het zo: u hebt best een hoop tijd en aandacht besteed aan het maken van uw website. Omdat u vond dat u iets nuttigs mede te delen had. (Of dat nu gaat over wandelingen rond uw woonplaats, of om een geschiedenis van het vrouwenkiesrecht.) Als u dat zo geschreven hebt, waarom zou u daar dan niet achter staan?

Meer weten?

Er is op het terrein van internetrecht een hoop te vinden. Zie bijvoorbeeld het e-zine Netkwesties, uitgegeven door provider XS4ALL.

U kunt nu -voor gevorderden!- naar Image Maps.


1 Er zijn nogal wat aanbieders van gratis homepages, ook buiten Nederland, die je weliswaar met enige reclame vervelen, maar wel gratis schijfruimte ter beschikking stellen. Ik noem Fortune City, Xoom en Geocities, maar er zijn er meer. Ik laat hier verder ook buiten beschouwing hoe je moet omgaan met exotische toplevel-domeinen die voornamelijk op buitenlanders zijn geörienteerd als Tonga en Nauiu.
2 Ik laat even in het midden dat er legio civielrechtelijke situaties zijn waarin weinig te kiezen valt omdat uw contractspartner toepassing van zijn eigen algemene voorwaarden als conditio sine qua non stelt. Als u bezwaar hebt tegen de algemene voorwaarden van de Nederlandse Spoorwegen is dat prima, even goeie vrienden, maar dan gaat u maar op de fiets.
3 Met dank aan het Amsterdamse advocatenkantoor Van Doorne, wier E-commerce en ICT nieuwsbrief mij tot deze toevoeging inspireerde.
4 Ik zou u aanraden om als u dergelijke links aantreft, er eens op te klikken en te kijken wat men zoal belangrijk vond om te regelen. Zo'n rechtskeuze treft u meestal aan. Kennelijk vinden de juristen van de betreffende ondernemingen dat zo'n keuze effect sorteert.