Gereedschap

Elders heb ik geschreven dat ik ervan uitga dat u over een (redeljk) compleet ingerichte keuken beschikt. Voor het geval dat dat niet zo is -stel, u gaat een eigen huishouden opzetten- wil ik tch wat zegen over welke hardware nuttig zou kunnen zijn. Hoewel hier nogal wat persoonlijke voorkeuren spelen, denk ik dat de meeste koks het met me eens zullen zijn dat het zonder schilmesje lastig werken is.

Algemeen

Welke kookspullen het beste bevallen is nogal een persoonlijke kwestie. ik ga hier dus geen absolute uitspraken doen, maar geef slechts wat suggesties. Wat ik wel wil zeggen, is dat u alle fraaie apparaten als keukenmachines, verse-pasta-machines en dergelijke voorlopig links kunt laten liggen. Gewoon simpel beginnen. En als u na verloop van tijd iets groters nodig hebt, is dat leuk om voor te sparen.

Budget...

Tja, als u een eigen huishouden gaat opzetten zult u merken dat er toch wel een hele lijst met ditjes en datjes aan te pas komt. Slaat toch wel even een deuk in het budget. Het is een investering in duurzame activa, OK, maar toch... Suggestie: stap eens bij de kringloopwinkel binnen. Laat ik het zo zeggen: voor weinig geld kunt u een collectie glaswerk en bestek bij elkaar harken waar u voorlopig mee toe kunt. Dat het allemaal verschillend spul is zult u voor lief moeten nemen. (Maar in berghutten en zo is het niet anders, dus misschien dat u er nog een vage vakantie-associatie aan kunt ontlenen.)

Gas of elektra?

Gas is het meest gebruikelijk om op te koken, maar wellicht bent u op elektra aangewezen. In dat geval moet u erop letten dat u pannen met een dikke bodem koopt. (Koken op elektra vergt een wat andere techniek, omdat zo'n plaat tijd nodig heeft om op te warmen en af te koelen. U moet als het ware een paar minuten vooruit denken. Dat vergt nogal wat ervaring.) Als u de keus hebt, zou ik voor koken op gas kiezen.

Wat u in elk geval nodig hebt

Pannen

3 stuks zijn toch wel wenselijk, in diverse maten. Na enkele decennia experimenteren geef ik de voorkeur aan roestvrij staal boven aluminium of email, met dat grijs-blauwe gewolkte email als goede tweede.

Koekenpan

Met zo'n antiaanbaklaag. Het hoeft niet persé Tefal te zijn, maar neem ook niet de goedkoopste. Koop er meteen een plastic of houten spatel bij, want met metaal maakt u krassen op die laag.

Snijplank

Mij bevalt een glazen het beste; een plastic plank krijgt krassen waar voedselresten in blijven zitten.

Keukenmessen

De een geeft de voorkeur aan zijn ouwe padvindersmes, de ander investeert in zo'n fraai messenblok met 5 maten. Ik werk zelf het liefste met een gewoon schilmesje, dat gaat niet zo lang mee, maar dan weet ik tenminste ook wat voor Sinterklaas en vaderdag.

Verder kleiner spul

Paar houten lepels, garde, vergiet, zeef, rasp, kookwekker, maatbeker, blikopener, dunschiller, rubber lapje om vastzittende deksels los te wrikken. Een paar potten om losse macaroni en suiker en zo in te bewaren. En een kurkentrekker, maar die hebt u vast al. Apropos blikopener: dit is ook weer zo'n ding wat nogal persoonlijk ligt. En ook twee exemplaren van hetzelfde model verschillen net weer een halve millimeter van elkaar, en geven hele verschillende resultaten. Als u een minder goed werkend ding hebt, probeer dan gewoon een ander model. (Het gaat niet eens alleen om gebruiksgemak, ook om veiligheid. Aan blikken kunt u zich gemeen snijden.)

Borden en bestek

Gewoon van de HEMA of zo. Spreid de hele stapel borden op de grond uit en kies de mooiste exemplaren, en trekt u zich niets aan van de verbaasde blikken van anderen.

Wat in tweede instantie nuttig is

Braadpan

Moet u even voor sparen, maar zo'n ding werkt wel erg lekker, niet alleen voor suddervlees maar ook als u een grote pan bami of zo maakt. Misschien heeft uw tante nog eentje op zolder staan...

Mixer

Voor stamppotten, aardappelpuree en dergelijke zaken: gaat sneller en minder vermoeiend dan met een klassieke stamper.

Grotere spullen

Keukenmachine

Voor het maken van echt mooi glad deeg is het makkelijk, en voor het in plakjes snijden van een komkommer in 5 seconden ook. Maar wat je aan tijd wint bij het bereiden verlies je ten dele weer bij het afwassen van de kom en de messen. (Ik denk dat het een beetje een kwestie van temperament is: ik vind het rustig en precies prutsen met een schilmesje een rustgevende bezigheid, maar anderen -mijn echtgenote, bijvoorbeeld- vinden dat een overdreven gedoe.) Een keukenmachine is nogal een omvangrijk ding, dus u hebt wel een flink aanrecht nodig.
Een alternatief is de mini-foodprocessor. (Hoe zo'n ding officieel heet weet ik eigenlijk niet eens, maar het is een plastic beker van een ruim een halve liter of zo, met daarbovenop een motor die een mes aandrijft.) Zeer geschikt voor het fijnmaken van de warme maaltijd van de jongste gezinsleden, maar u kunt er ook andere dingen in fijnhakken. Gewoon met kleinere porties.

Oven

Leuk, maar niet in eerste instantie nodig. Ik bedoel, als u klein behuisd bent zult u meer hebben aan een koelkast en daar dan een kookplaat op. Een oven komt dan later wel. Tenzij u plotseling een aanleg voor het bakken van taarten blijkt te hebben. (Vraagje: zou zo'n klein oventje een oplossing zijn? Mijn ervaring is toch dat een "fullsize" oven toch beter werkt.)

Magnetron

We hebben sinds zomer 2003 zo'n apparaat. Het neemt wel wat ruimte in, maar het schema van sport zus en club zo zag er voor het seizoen 2003-2004 zo ingewikkeld uit dat we er niet aan ontkwamen. Anders hadden gezinsleden regelmatig hun warme maaltijd moeten missen.
Ik kan u inmiddels berichten dat het ding goed bevalt. (Waarbij ik aanteken dat Marleen en Irene hem het meeste gebruiken. Ik ben nou eenmaal wat minder technisch aangelegd.) Het opwarmen van borden eten werkt prima, mits er geen zilveren randje op dat bord zit. Vis laat zich er uitstekend mee klaarmaken. Vrekkentip: overgeschoten koffie van de vorige dag even 30 seconden bestoken, en hij smaakt bijna als verse.
Gezondheidstip: groente koken in een bakje met een paar eetlepels water, en (vrijwel) zonder vitamineverlies. De vitamine die anders in het kookwater terecht zou komen, blijft in de groente zitten. En fruit dat een beetje onrijp is, kan in een paar seconden consumptierijp gemaakt worden.
En verder is het ontdooien van diepvriesspul hiermee een fluitje van een cent. Zie gebruiksaanwijzing, zal wel iets zijn van 5 minuten op half vermogen, of er zit een ontdooistand op.
Het is nog wat vroeg, maar op dit moment zou ik een magnetron de waardering "kan zeker nuttig zijn" geven, met de kanttekening dat de bruikbaarheid in een concreet geval sterk zal afhangen van de persoonlijke situatie en van de ruimte die u hebt. Het kan geen kwaad om te investeren in een boekje over hoe en wat en do's en don'ts, want het is toch wel even wennen.
Tip van mevrouw J.G.: "Biefstuk, lamsboutplakken e.d. op een voorverwarmd bord blijven net iets langer warm. De hele stapel borden in de magnetron, 1 á 2 minuten op 750 watt, ovenhandschoen erbij. Ze zijn dan zo warm dat je rustig kunt opscheppen en uitserveren."
Surftip: Koken in de magnetron door Astrid Veltman. (Inclusief een hele collectie recepten, die allemaal op één pagina staan, dus het duurt even voordat de pagina helemaal geladen is.)

Waar ik over twijfel

Wok

Ik had over dit apparaat een discussie met iemand die niet wilde dat ik zijn naam vermeldde, de tips die hij gaf had hij ook weer van een ander gekregen. Hij is er een sterk voorstander van om nasi in een wok te maken. Aan de ene kant ben ik dat met het eens: het is om te beginnen authentieker en met de nodige handigheid kun je dingen er heel snel in bakken, wat zeer gezond is. Aan de andere kant: bij grotere hoeveelheden groente is een wok al gauw aan de kleine kant, en gaan er bij dat omscheppen dingen over de rand. (Wat ook de ervaring van mijn correspondent is.) Wij hebben zo'n ding aan de muur hangen, maar we gebruiken hem toch wat minder dan we hadden verwacht.
Maar misschien blijkt het een ding te zijn dat heel goed bij uw kookstijl en uw temperament past.

Pressure-cooker

Ik weet dat er mensen zijn die er mee kunnen lezen en schrijven, maar ik blijf het probleem hebben dat ik graag in een pan neus, even roeren, ruiken, proeven... Bij een snelkookpan heb ik het idee dat "er wat geheimzinnigs gebeurt" wat ik niet kan beïnvloeden. Zo van: "once you're past GO, you're committed". En wat de vraag betreft of die verhalen van tegen het plafond spuitende erwtensoep waar zijn: ja, die zijn waar. Is mijn ouders overkomen, weliswaar decennia geleden, maar ze konden wel mooi de hele keuken witten.

Staafmixer

Tja, ik ken het ding alleen van plaatjes, maar het is me bekend dat er best een hoop mensen zeer van gecharmeerd zijn. Josien de B. bijvoorbeeld: "Een staafixer is zowiezo een ideale tool. In een handomdraai soepen, tapenades en humus-achtige dingen, en 1-persoonsporties even snel als de gezinsporties. Je hebt er ook zo een ei mee geklopt." En Carla H. is er ook enthousiast over: "De Bamix. Heb hem zelf in de 70tiger jaren van de oma van mijn toenmalige vriend gekregen, en sindsdien helemaal aan verknocht. Gaat elke vakantie mee. Geen keukenmachine meer nodig en in een minuutje weer schoon... Was destijds alleen op de Huishoudbeurs te koop en je kreeg er levenslange garantie op. In de loop der jaren is er wel eens –gratis- een mesje vervangen, maar moest ik wel voor naar Amsterdam... Volop te vinden op Google. Soms kom je op een camping bij de stopcontacten van de sanitaire eenheid een mede-verslaafde tegen. Schept een band." Ik had eerlijk gezegd nog nooit van dit merk gehoord, maar dat is duidelijk de Rolls-Royce onder de staafmixers. Dat wordt wel even sparen.

Wat u vermoedelijk wel kunt missen

Pastamachine

Ik had hier tot dusver staan: "Een beetje designkeuken schijnt niet zonder te kunnen, maar ik ben nog nooit iemand tegengekomen die z'n eigen pasta maakte." Ik moet dit corrigeren: inmiddels ben ik wel iemand tegengekomen die dat doet. Weliswaar per mail, maar niet minder geldig. Ik laat mijn correspondent graag aan het woord: "Deze gek heeft zo’n ding. En dat indertijd zonder designkeuken, gewoon op een keukenblokje van de fabrikant van potloden e.d.. Ik gebruik de machine zelfs. Zesjarigen vinden het prachtig om met een meter lasagne-vel of een meter tagliatelle in hun handen te staan. En, hoewel je er een uurtje of wat voor moet uittrekken, het resultaat is subliem. Vooral als je je daarna nog meer uitslooft en ravioli gaat maken met diverse vullinkjes. Maar ik geef toe, als je het ding uitleent heb je ‘m meestal zo weer terug, de meesten vinden het te tijdrovend."
Even voor de goede orde: ik heb de term "gek" niet gebruikt!
Maar anyway, we hebben het hier dus toch over een ding dat niet tot de erste zorg van de beginnende kok zal behoren.