Toetjes

Dit lijkt me typisch iets om me (behoudens bijzondere omstandigheden) niet druk over te maken: gewoon een pak vla of yoghurt opentrekken. Hoewel, naarmate u verder komt op deze pagina wordt het wel steeds ingewikkelder. (Net zoiets als met schoolboeken, die heten dan "Inleiding tot...", "Eenvoudige zus..." of "Beginselen van ...". En na drie bladzijden raakte ik dan de draad kwijt.)

Een paar suggesties om een bakje vla op te leuken:
een scheut ranja door de yoghurt
schijfjes banaan op de vanillevla
partjes mandarijn op de chocoladevla
een toefje slagroom uit zo'n spuitbus

En Klaas Jan de V. voegt hier nog aan toe: "hagelslag door de vla en rozijnen door de vla (niet allebei tegelijk)". (Hageslag-rozijnenvla maakt u dus op eigen risico!)

Wat bij ons populair is: Bijzonder Toetje (zo is het gaan heten). Gelijke hoeveelheden kwark en vanillevla door elkaar roeren met een garde, klaar.

Hierbij even een receptje voor aardbeienyogurt.

een doosje aardbeien
een halve liter yogurt
eventueel een scheutje aardbeiensiroop

Pureer de aardbeien en roer ze door de yogurt.
Naar smaak siroop toevoegen.

(De vorige alinea is van Irene afkomstig, die wilde weten waar ik mee bezig was. U moet de groeten van haar hebben.)

Als het een beetje feestelijk mag zijn:

Simpel en lekker. En voor Marleen en mij heeft dit een nostalgische waarde: het zat bij ons huwelijksdiner.

U neemt een literpak roomijs, en een pot kersen-op-sap, en warmt die laatste op in een steelpannetje. U maakt een theelepel maizena aan met een eetlepel water, en als het sap kookt roert u dat erdoor. Na een minuutje wordt het een mooie dikke saus. U verdeelt het ijs over vlabakjes en giet de kersen er over. Direct opdienen.

De volgende recepten vallen duidelijk onder de categorie "feesten en partijen". Ze zijn, behalve de laatste, redelijk tot goed te doen, en kunnen bij ons al jaren op een enthousiast onthaal rekenen.

Dit dessert is zeker iets voor feestelijke gelegenheden. Mijn ouders zijn dit tegengekomen in Engeland, en het is in de loop der tijd enigszins aan de Nederlandse smaak en ingrediënten aangepast.
paar plakken cake
scheut sherry (hoeft niet persé)
blik gemengde vruchten
pakje Trixy gelatinepudding
pak bitterkoekjespudding
1/2 liter melk
slagroom
een glazen schaal, en een rol gladfolie

U bedekt de bodem van de schaal met de plakken cake, en giet er een scheut sherry over heen. U draait het blik vruchten open en vangt het sap op. De vruchten spreidt u over de cake uit. Het sap brengt u aan de kook, eventueel aangevuld tot de hoeveelheid vocht volgens het pakje. U roert het poeder er door, en giet dat over de vruchten. Dan mag het een half uurtje opstijven. Daarna maakt u de bitterkoekjespudding aan met een bodempje melk. U brengt de rest van de melk aan de kook, en roert de pudding-puree er door heen. Goed roeren, brandt gauw aan! U spreidt dit uit over de opgesteven Trixy. Dan een vel gladfolie erover spannen, anders krijgt u een vervelend vel op de pudding.

Goed koud laten worden. (Tot zover kunt u de trifle een dag van te voren bereiden.) Vlak van te voren een bekertje slagroom (met suiker) stijfkloppen en uitsmeren over de pudding. Als u daar zin in hebt kunt u er nog wat chocolaatjes op leggen, maar dat hoeft niet.

Als dessert (tegen die tijd heet het geen toetje meer) bij een wat uitgebreider diner vind ik een kaasplateau altijd erg leuk. U neemt een stuk of 5 kazen, stalt die op een plank uit, doet er wat toastjes en wat roggebrood bij en laat uw eters een keuze maken. Van te voren even oefenen in afsnijden met vork en mes. Ziet er reuze restaurantachtig uit. Kaassuggesties: oude Goudse, Leidse, Brie, iets geitigs, Cheddar, Danish Blue en voor het jongere volk Mon Chou. (Dit is geen uitputtende opsomming: van De Gaulle is bekend dat hij bij een ontslagname zei dat "een land met 900 soorten kaas ook niet te regeren was".) Er is een formele regel over de diverse categorieën kaas die vertegenwoordigd moeten zijn, maar laat dat maar zitten. Als u het erg mooi wilt maken, kunt u de kaasplank nog versieren met wat plakjes fruit. Nodig is dat absoluut niet.

Ik heb dit opgenomen als een soort In Memoriam aan mijn vader, die hiermee regelmatig eer mee inlegde. Dit is een geheid succesnummer: de eerste keer dat hij aan het flamberen sloeg, riep Marc (toen 4 of zo): "Opa, doe dat nog eens!". De volgende keer dat hij een fles Cointreau zag, werd dit omschreven als "azijn om eten in de fik te steken".

per persoon twee dunne pannenkoeken (vermoedelijk zal men zin hebben in een tweede portie, alsdan dus vier per persoon)
net niet helemaal stijf geslagen slagroom
scheut Cointreau of andere sinaasappellikeur
koekepan met hoge rand (zgn. hapjespan)
beetje boter

Rol de pannenkoeken op (voorlopig één per persoon) en warm ze in wat boter op. (Ze moeten goed heet zijn.) Zet de slagroom op tafel, en zet de bordjes klaar. Zet de pan op tafel, giet er een scheut Cointreau in (een forse eetlepel) en gooi er direct een brandende lucifer in. Als de vlammen gedoofd zijn, legt u op elk bord een pannenkoek, en schept u er wat slagroom over heen. Succes verzekerd.

Hou wel de veiligheidsaspecten in de gaten! Niet recht onder een lamp, en niet in de buurt van gordijnen.

Dit is eigenlijk best wel even lastig om te maken, maar het resultaat is (vind ik) aanmerkelijk beter dan wat je in restaurants krijgt. (Met uitzondering van één keer, in Portugal, maar dat is ook weer zo'n eind fietsen voor een toetje.) Ik volg in grote lijnen het recept van mevrouw Wannée -de cognac sla ik over, want de toegevoegde waarde ervan in dit recept ontgaat me- maar ik geeft er wat meer toelichting bij. Er zijn namelijk twee momenten waarop u waarschijnlijk het gevoel krijgt "dit gaat helemaal mis".

Zoals uit de beschrijving zal blijken, is dit iets dat enige uren van te voren gemaakt moet worden, typisch in de loop van de ochtend. En u kunt het ook heel goed de vorige dag maken.

200 tot 250 gram chocola
2 eieren
een kwart liter slagroom
flinke schep suiker
een mixer, garde, en diverse kommen

U breekt de chocola in stukjes en doet die in een kom. Die zet u bovenop een pan die met heet water gevuld is, zodanig dat de kom net niet in het water drijft. U zet de pan op het vuur en brengt het water aan de kook. Dan gaat de chocola smelten; hiervoor moet u een klein half uur rekenen. Het duurt gewoon wat langer dan u zou verwachten. (Deze manier van zachtjes iets heet maken staat bekend als "au bain Marie".)

Ondertussen splitst u de eieren (dus dooier en eiwit apart) boven een kopje. Het gaat er dus om dat u het eiweit in één kopje krijgt en de dooiers in een tweede kopje. U klopt de dooiers met wat suiker los, en de eiwitten klopt u stijf, tot de structuur van een licht soort slagroom. De slagroom klopt u eveneens stijf, met wat suiker toegevoegd.

Dan krijgen we het lastige stuk. U haalt de kom met gesmolten chocola van het vuur (wat lastig is omdat het ding heet is) en schept de eidooier door de chocola. Dan schept u de chocola door de slagroom. Goed roeren met de garde. U zult merken dat de chocola, door de vermenging met de koudere slagroom, onmiddellijk begint te stollen. Goed doorroeren dus. U zult tevens het gevoel hebben dat het te dik wordt. Dit is Paniekmoment 1. Toch blijven doorroeren. Dan voegt u het eiwit toe, en weer doorroeren. Dat leidt tot Paniekmoment 2: u zult het gevoel krijgen dat het resultaat eerder de structuur heeft van dunne chocoladevla dat van een nette mousse.

Dat klopt. Het mengsel is tamelijk warm, en daarmee beweeglijk. U schept het resultaat over in een schone kom, en zet die in de koelkast. Daar moet het zeker een uur of vier afkoelen, liefst nog iets meer. En dan zult u zien dat het resultaat schitterend is. Er kunnen nog kleine stukjes chocola in zitten, maar dat maakt het alleen maar authentieker.

Magnetrontip:
We hebben gemerkt dat het smelten van de chocola met een magnetron een stuk makkelijker gaat dan au bain Marie, wat toch altijd een geklieder is. Chocola in stukjes breken in een voor magnetrons geschikt bakje, paar eetlepels water erbij, en dan op 800 watt steeds een minuut en dan even kijken of het al klaar is. Drie doses zouden genoeg moeten zijn.

Marjolijn van G. stuurde me dit recept toe met de omschrijving "een simpel receptje". Die kwalificatie laat ik voor haar rekening: de term "simpel" suggereert, ten onrechte, dat er aan de smaak iets zou schorten.

Nodig: 2 of 3 deciliter vanillevla, 3 pakjes cappuchinopoeder (dat spul waar je oploscappuchino mee maakt), kwart liter slagroom, cointreau.

Roer de cappuchinopoeder klontvrij met een of twee lepels cointreau. Klop in een schaal de slagroom stijf. Lepel voorzichtig de vla en het cappuchinopapje erdoor. Naar smaak extra cointreau. In mooie schaaltjes schenken (je hebt genoeg voor vier mensen) en op laten stijven. Het wordt niet echt stijf, meer een dikke vla. Opleuken met chocolaatjes.

Opmerkingen: meer of iets minder poeder zorgt voor een sterkere of mildere smaak. Waarschijnlijk is amaretto ook lekker ipv cointreau maar dat lust ik dan weer niet.

Van Linda van de V., die schreef een trouwe bezoeker van mijn website te zijn (dank, dank!) kreeg ik nog twee recepten voor chocolademousse c.q. mokkamousse.

We nemen:

2 dl melk (eventueel magere melk)
2 zakjes "KlopKlop"
2 el cacaopoeder (Nesquick o.i.d.)

Dit alles goed door elkaar mixen en een tijdje op laten stijven in de koelkast. Resultaat, een heerlijke mousse.

Voor een mokkamousse geldt eigenlijk hetzelfde verhaal alleen neem je dan 2 el wienermelange-aanmaak-poeder i.p.v. de cacaopoeder. Ook hoef je niet perse "KlopKlop" te gebruiken, maar kun je ook zo'n pakje vloeibare klopslagroom nemen, je moet dan wel veel minder melk gebruiken.

Ze eindigde met "Nou, hopelijk heb je er wat aan!". Zeker weten!

een paar bitterkoekjes, 5 of zo
ruim een halve liter vanillevla

Zoals u al ziet: simpelsimpel. U zet de bitterkoekjes een uurtje te weken in een bakje water. Doe de vanillevla in een kom, vis de koekjes uit het water, en knijp ze fijn. (Als er stukjes koekje boven het water zijn blijven uitsteken, geeft dat niet, dan houdt u een paar grotere brokjes over. Staat alleen maar ambachtelijk.) Door de vla roeren, en over vier schaaltjes verdelen.

Als u zin hebt kunt u de koekjes ook weken in uw favoriete zoete likeur. Dan krijgt u Bezopen bitterkoekjesvla.

Magnetrontip: mocht u een mag hebben, dan kunt u dat weekproces aanmerkelijk bekorten. Bitterkoekjes in een (goed passend) schaalte met zoveel water dat ze net onderstaan, en dan op 800 watt anderhalve minuut bestoken met wat een magnetron afschiet.

Van Daan B., kok van beroep, kreeg ik een versie toegestuurd zonder au bain-marie, met de mededeling "deze wordt geserveerd in een sterren-restaurant, vandaar dat enkele smaakgevende ingredienten zijn weggelaten". Tja, zo gaat dat met intellectuele eigendom. U zult er dus misschien zelf nog wat aan moeten knutselen.

Receptuur: 300 gram pure chocolade (met een zo hoog mogelijk cacao gehalte)
90 gram eiwit (ongeveer 9 a 10 eieren)
75 gram suiker
2 restaurant kopjes koffie (ongeveer de hoeveelheid van 1/1.5 kopje senseokoffie)
300 ml Slagroom

3 beslagkommen
mixer
spatel
steelpannetje

-Weeg de ingredienten af.
-Hak de chocolade in stukjes, en doe ze in een ruime kom.
-Klop de slagroom op yoghurt-dikte. (ontvet hierna de gardes van de mixer!!)
-Breng de koffie tegen de kook aan, en voeg ze bij de chocolade. En roer ze direct los met een garde.
-Roer hierna niet meer maar laat de chocolade rustig smelten.
-Klop de eiwit stijf onder geleidelijk toevoegen van de suiker.
-Als de chocolade een temperatuur heeft van ongeveer 32 graden Celcius kan ze verwerkt worden.
-Voeg 1/3 van het eiwit bij de chocolade, en spatel het lichtjes door.
-Voeg de rest van het eiwit toe en spatel goed, doch voorzichtig door.
-Voeg het ei-chocolademassa bij de slagroom en spatel alles door tot het geheel egaal van kleur is.
-Laat het ongeveer 2 uur afgedekt in de koelkast opstijven.

Dit kreeg ik van mevrouw De la B., die me reeds diverse fraaie recepten toestuurde. (En dan doel ik zowel op het gerecht als op de wijze waarop de weg er naartoe is beschreven!) Terecht door haar aangeduid als "een juweel uit de Italiaanse keuken". Ze gaf er wel de volgende waarschuwing bij: "Dit mag natuurlijk helemáál niet van de weight watchers, montignac, uw diétiste en wie er verder nog aandringt op een gezonde levensstijl. Maar ja, je kunt niet alles hebben! Het heeft eigenlijk maar één duidelijk nadeel. Je komt dus nooit meer weg met gekochte Tiramisu."

"Gaatterindan?

1 bakje mascarpone (=zachte roomkaas; nou ja kaas..., zeg maar gewoon hele dikke room) in een beetje supermarkt courant verkrijgbaar, vaak van Polenghi, niet echt goedkoop
4 flinke eieren
2 tot 4 eetlepels suiker (hangt ervan af hoe zoet je't wil; mijn mening: less is more, het is geen danoontje!)
2 zakjes vanillesuiker
1 á 2 pakken lange vingers
een grote mok koffie (en geen spoelwater svp.)
passende likeur; voor puristen: Marsala all uovo (zie Gall&Gall of andere slijter die er verstand van heeft) en voor degenen die het met de Italiaanse traditie minder nauw nemen: Amaretto, Grand marnier, een koffielikeur of helemaal geen
cacaopoeder

verder nodig:

2 mengkommen
mixer
een forse schaal, rechthoekig werkt wel praktisch
zeefje voor de cacao

hoe te handelen:

Zet koffie (want die moet een beetje afkoelen anders schift de hele boel) Splits de eieren, eiwitten in een brandschone kom, eidooiers in een andere kom. Klopt met de dan nog brandschone gardes eerst de eiwitten heel stijf (een snufje zout erbij helpt). Stijf genoeg is als de kom omgekeerd kan en alles gewoon blijft hangen. Klop dan de eiwitten met gewone en vanillesuiker helemaal dik en lichtgeel. Klop daar dan ook de Mascarpone doorheen. En dan heel voorzichtig het eiwit erdoorheen werken zodat het wel homogeen wordt maar de lucht er toch zoveel mogelijk in blijft.

In dit stadium moet je in de regel de kinderen de keuken uit gooien als je nog een toetje wil overhouden.

Doe bij de koffie een niet te verlegen scheut van de likeur naar keuze. Neem de schaal en bedek de bodem met een laagje van het eiermengsel. Leg daarop dicht naast elkaar geschikt de lange vingers (nu is hopelijk duidelijk waarom een rechthoekige schaal) met de suikerkant naar boven totdat de hele laag bedekt is. Schenk met een lepeltje koffie over de lange vingers totdat ze allemaal doordrenkt zijn. Daarna herhaalt de hele geschiedenis zich, eiercréme, lange vingers, koffie etc. totdat het einde van het eiermengsel in zicht komt. Hoeveel lagen dat zijn hangt een beetje af van het model van de schaal, maar in ieder geval moet het van boven eindigen met eierschuim. Dan moet er een folietje overheen (plastic, geen aluminium) en kan het boeltje een paar uur de koelkast in. Vlak voor het serveren heel licht bestrooien met cacaopoeder.

Nog één tip, gebruik wel vérse eieren, gewoon voor de zekerheid."

Dit kreeg ik van Josien de B., die in de enquête stuitte op vragen naar "meer toetjes" en "meer Sinterklaasdingen". Dit had ze recent uitgevonden: buitengewoon vriendelijk van haar om het langs deze weg met ons te delen!

Ingredienten: pepernoten (handje pp) of speculaasbrokken, pure chocolade, room, boter, citroenkwark.

Smelt de chocolade (au bain marie of in de magnetron), als de chocolade gesmolten is voegt u onder voortdurend roeren beetje bij beetje de room toe, samen met en klein klontje boter. Zorg dat ondertussen iemand (bij voorkeur iemand met gedichtenstress, of anderszins opgekropte agressie) de pepernoten of speculaas in acceptabele brokken slaan (dus niet tot gruis!) mbv een vijzel, hamer+theedoek of een mes.

Roer de chocoladesaus goed door de brokken met een flinke snuf zout. Leg een schep chocoladekoekmengsel op elk bord/kom en lepel er de citroenkwark overheen.

Dit is een toetje dat er woest uitziet, een geweldige smaak en textuurcombinatie geeft en ontzettend snel klaar is, zeker als je de chocola smelt met de magnetron. En.. iedereen kan het! Klaar in 5 minuten.