Gaat u nu niet proberen om de nasi van uw echtgenote na te bootsen, of die hele bijzondere nasi die u ooit bij Ed en Anita gegeten hebt. Er zijn in Nederland miljoenen nasi's in omloop, en er is geen beginnen aan om in een dergelijk scala aan ideëen, over beter of slechter te gaan discussiëren1. Ik doe dus slechts een paar suggesties. Experimenteer zelf, en wees niet verbaasd als u over 5 jaar iets heel anders maakt dan nu.
Hoe dan ook, nasi is een redelijke manier om grotere menigten verantwoord te voederen.
Het werkt het makkelijkst als u een kleine pan gebruikt voor de rijst en de grootste die u kunt vinden voor de groenteprut, en daar alles in verzamelt. (Gebruik vooral een grote pan, u moet er goed in kunnen omscheppen.) Als u zo'n grote gietijzeren braadpan hebt: perfect. Als u een soeppan hebt: ook prima.
(Volledigheidshalve vermeld ik hier de andersluidende mening van een correspondent wiens naam ik niet van hem hoefde te vermelden, en die sterk de voorkeur geeft aan een wok bij het maken van nasi. Zie het hoofdstukje over gereedschap voor verdere beschouwingen over het thema wok.)
En verder realiseer ik me dat ik sowieso principieel fout zit. Correspondent Paulien wijst me erop dat je nasi hoort te maken met gebakken rijst. Ergo, eerst rijst koken, laten afkoelen, opbakken en dan de rest van de ingrediënten erbij. Formeel heeft Paulien gelijk, waarom zou dit in het Engels anders "fried rice" heten? Alleen, ik ben te te lui voor. Of te gehaast. Of ik heb geen tijd. Afijn, het formele gelijk is aan haar kant, en in elk geval betekent dit dat een restant gekookte rijst uitstekend tot nasi verwerkt kan worden.
U hebt flink wat groente nodig. De elders genoemde drie ons per persoon is hier een minimum. Gebruik witte kool, ui, wortel, boontjes, en als het seizoen en het budget het toelaat een prei. Knoflook kan mijns inziens niet ontbreken, maar is niet ieders smaak.
Qua kruiden: na het behalen van het deelcertificaat Koken voor Klunzen zoudt u eens in een toko kunnen rondneuzen2. Op het niveau Absolute Beginner zou ik niet schromen de assistentie van Conimex en consorten in te roepen. Waarschuwing: als ze op hun zakjes kruiden "met gedroogde groenten" zetten betekent dat niet dat u daarmee voldoende groenten hebt. Met die paar snippers voedert u geen menigte. Meestal moet zo'n zakje tien minuten in warm water staan te weken (de inhoud, dus). Zet dat dus alvast in de week. Zet de rijst op.
Vlees: waarom speelt u niet echt op safe en gebruikt u een dikke plak schouderham die u in blokjes snijdt? (Wat de slager als "macaronivlees" verkoopt is overigens hetzelfde.) Grote voordeel: het is al gaar.
Snipper alle groenten. Doe een paar eetlepels slaolie in de braadpan, wacht tot dat heet is en begin met kool en ui. Daarna steeds zachtere groente toevoegen. Als de zaak aanbakt, kunt u beter wat water toevoegen dan steeds meer olie. Draai na een paar minuten het vuur laag, en doe een deksel op de pan. Voeg nu de kruiden toe, en roer goed door. Die kool heeft wel een minuut of 20 nodig om gaar te worden.
Als het met de planning een beetje klopt -u hebt hier wel wat speelruimte- zal rijst en groente ongeveer tegelijk gaar zijn. Roer de rijst door de groente, en voeg de ham toe.
Even voor de volledigheid: als u ook zachtere groenten hebt, moeten die pas later toegevoegd worden. De hierboven genoemde prei, bijvoorbeeld, heeft niet meer dan een minuut of 2 nodig. En taugé hoeft eigenlijk alleen maar warm te worden. Champignons: idem dito.
U kunt dit gewoon op tafel zetten, of vergezeld doen gaan van zoveel accessoires als u zin in hebt: kroepoek, atjar, augurk, de hele santekraam. Nodig is het niet, maar het staat wel leuk. En op deze manier kunt er er wel een Feestnasi van maken. Wat er dan ook leuk bij past: reepjes gebakken ei. Sambal: mag iedereen zelf weten, maar als het er ten onrechte inzit haal je het er niet meer uit.
Tahoe: als u het eens zonder vlees wilt proberen is dit best bruikbaar. Tahoe is gemaakt van sojabonen, het zijn blokken van 4 x 8 x 12 cm, in een plastic bakje verkocht. Een beetje weke, glibberige substantie, niet op het eerste gezicht aantrekkelijk. Snij zo'n blok in dobbelsteentjes, doe die in een kom, giet er een eetlepel of twee ketjap overheen en roer het om tot elk blokje bedekt is. Laat dat een uurtje staan (marineren, heet dat), en bak de blokjes in wat olie in de koekepan tot ze bruin zijn. Gooi ze dan bij de groenteprut.
Zoals in de voetnoot aangegeven, is wat hierboven beschreven is een zwaar verbouwde nasi. Uiteraard ben ik niet de enige die met de vraag zit, op welke geografische lokatie we ons nu culinair bevinden. Van Peggy S. ontving ik nog de volgende nasi, die aanmerkelijk Chineser is
"Ik kook witte rijst altijd in kippenbouillon (van een tablet). Ik meng dan intussen een half theelepeltje trassie met een half tot 1 theelepeltje gehakte knoflook met een ietsiepietsie water tot een papje. Ik bak dan wat prei in neutrale olie, doe er het mengseltje bij (alles op een laag vuur!) en als de rijst gaar is gaat ook die erbij in de koekenpan. Deze nasi benadert voor mij de nasi van de chinees, die ik zo lekker vind, het meest. Je kunt er evt. nog wat doperwtjes en kleine garnaaltjes door doen. Jammie!"
Eigenlijk is dit van hetzelfde laken een pak. Kook de mie op de wijze zoals beschreven in het hoofdstuk over pasta, en maak de groenteprut zoals hierboven beschreven.
Om even terug te komen op die hoeveelheid groente: zo ziet bij ons thuis het resultaat eruit, hier bami, maar rijst heeft dezelfde verhouding groente versus de rest.
1 Mag ik voorstellen dat we ons ook niet gaan begeven in de vraag in hoeverre hier nog sprake is van een oriëntaals gerecht? Mevrouw C., van Chinese afkomst, liet mij weten dat ze "nu eindelijk wist hoe ze Hollandse nasi moest maken". En het is trouwens toch tamelijk maf dat er van dit nationale gerecht tenminste evenzoveel recepten in omloop zijn als er koks zijn die het maken.
2 Nou ik toch bezig ben, laat ik u mijn eigen kruidenmengsel beschrijven. U neemt laos, ketoembar (alias gemalen korianderzaad), djinten (gemalen komijn), djahé (gemalen gedroogde gember), kurkuma (geelwortel), peper en vetsin*. De eerste vier in ongeveer gelijke hoeveelheden, peper iets minder, vetsin zoveel als lekker wordt gevonden. Het heeft weinig smaak van zichzelf, maar versterkt de smaak van andere kruiden. Dat in een potje bij elkaar, door elkaar roeren en u hebt voor een hele tijd in het vooruit uw kruidenmengsel. Omtrent kurkuma nog het volgende: dat is dus het spul dat kerrie geel maakt. En wellicht nog leuk om te vermelden dat iki laatst las dat kurkuma vermoedelijk bijdraagt aan het voorkomen van Alzheimer. Althans, onderzoekers vermoeden dat. Ik begrijp dat men nog niet precies weet hoe het zit, maar ze zijn er voldoende zeker van om het regelmatig eten van dit spul te adviseren. Nou, wat mij betreft prima.
(Mevrouw J.G. adviseert om verse gember, verkrijgbaar bij de toko, te gebruiken in plaats van djahé. "Met schil en al wassen, droogdeppen en in z’n geheel in de vriezer. Bij gebruik in bevroren toestand langs fijne rasp halen tot gewenste hoeveelheid, rest meteen weer in de vriezer leggen. Blijft maanden goed en is veel lekkerder dan poeder". Ik moet toegeven: het is, denk ik, wel zo lekker. Maar wel weer wat extra werk.)